Pertinax έγραψε: 14 Αύγ 2024, 17:38
Α, δηλαδή κατά τον Ακροπολίτη ούτε οι κάτοικοι της αρχαίας Ρώμης ήταν Ρωμαίοι, αφού και αυτοί ανήκαν στους Ιταλούς και έγιναν Ρωμαίοι (όπως και οι υπόλοιποι Ιταλοί) μετά την ίδρυση της Νέας Ρώμης και την ένωση με τους Γραικούς!
Οι κάτοικοι της Ρώμης ήταν «Ιταλοί». Όμως όλοι οι «Ιταλοί»
δεν ήταν Ρωμαίοι για αυτό οι «Ιταλοί» δεν κατονομάζονται ως «Ρωμαίοι». Δεν καταλαβαίνω γιατί είναι τόσο δυσνόητη αυτή τη πρόταση. Ο Ακροπολίτης γράφει:
τῇ πρεσβυτέρᾳ Ρώμη ἑτέρα νέα ἀντῳκοδόμηται, ἵνα ἐξ οὕτω μεγίστων πόλεων κοινὸν ἐχουσῶν τοὔνομα Ρωμαῖοι πάντες κατονομάζοιντο καὶ ὡς τὸ τῆς πίστεως κοινὸν οὕτως ἔχοιεν καὶ τὸ τῆς κλήσεως.
Ο Ακροπολίτης όπως και κάθε ελληνόφωνος Ρωμαίος θεωρεί ότι η Νέα Ρώμη ιδρύθηκε με τη μεταφορά των πατρικίων «Ιταλών» Ρωμαίων από την πρεσβυτέρα Ρώμη στη Νέα Ρώμη.
Παράλογο; Ναι! Εκτός αν το ερμηνεύσεις όπως εγώ:
- πριν το 330 μ.Χ: Ρωμαίοι=πολίτες της πόλης Ρώμης
- μετά το 330: Ρωμαίοι=κοινή εθνική ονομασία Γραικών και Ιταλών
- μετά τη διάσπαση: (1) Ρωμαίοι της Ρωμανίας=εθνική ονομασία των Γραικών που απέμειναν μόνοι στη ρωμαική βασιλεία
(2) Ρωμαίοι της Ιταλίας=πολίτες της πόλης Ρώμης και κατ' επέκταση οι Ιταλοί που είχαν θρησκευτική έδρα τη Ρώμη
Συγγνώμη δεν τσακωνόμασταν τόσο καιρό για το αν πριν το 330 μ.Χ. ήταν όλοι αυτοί οι «Ιταλοί» «Ρωμαίοι»; Δεν είμαι εγώ που έλεγα ότι Ρωμαίοι κατά Ακροπολίτη πριν το 330 μ.Χ. ήταν
ΜΟΝΟ οι κάτοικοι της Ρώμης και όχι όλοι οι «Ιταλοί» ενώ εσύ έλεγες ότι όλοι αυτοί οι «Ιταλοί» ήταν «Ρωμαίοι» έτσι ώστε οι συγχρονικοί «Ιταλοί» του Ακροπολίτη κατά Ακροπολίτη ήταν απόγονοι των αρχαίων Ρωμαίων; Δεν έχω ήδη υποστηρίξει ότι μετά την ίδρυση της Νέας Ρώμης και τον εκχριστιανισμό τόσο οι «Γραικοί» όσο και οι «Ιταλοί» (πλην των αρχαίων Ρωμαίων που είχαν μεταναστεύσει στη Νέα Ρώμη) έγιναν πολιτικοθρησκευτικοί Ρωμαίοι; Μετά την διάσπαση προφανώς και οι μόνοι (ουσιαστικοί) Ρωμαίοι που έμεινα ήταν οι απόγονοι των «Γραικών» (κατά Ακροπολίτη) κάτι που δεν το αναφέρει ξεκάθαρα (όπως και την μεταφορά των αρχαίων Ρωμαίων στη Νέα Ρώμη)
γιατί θέλει να προσεγγίσει και όχι να διχάσει. Αλλά και η λατινοπρεπής Δύση («Ιταλοί», έχω φέρει πηγές του 13ου αιώνα που επιβεβαιώνουν ότι μεταξύ άλλων κυρίως σε αυτή την περίοδο «Ιταλοί» = «Λατίνοι») διατήρησε μια (μετουσιωμένη) «ρωμαϊκότητα» την οποία αναγνωρίζει ο Ακροπολίτης γιατί είχαν ως θρησκευτικό κέντρο τους την πρεσβυτέρα Ρώμη.
Πάλι καλά που μετά από τόσα σεντόνια αποφάσισες να εξετάσεις και αυτή την εκδοχή!

Η οποία για μένα είναι και η σωστή. Με μια επισήμανση: εδώ το όνομα του Ρωμύλου δεν συμβολίζει την ίδρυση της αρχαίας Ρώμης, αλλά ολόκληρη την ιστορική οντότητά της. Δηλαδή μας λέει (συμβολικά με το Ρωμύλος=Ρώμη) ότι οι Λατίνοι (και οι Ιταλοί) έγιναν Ρωμαίοι σε κάποια φάση της ιστορίας της Ρώμης. Όχι κατευθείαν με την ίδρυσή της. Αυτό και κλείνω με το συγκεκριμένο θέμα, γιατί πολύ το κουράσαμε. Διαφωνούμε. Τελεία.
Τι εννοείς; Πάντα εξετάζω όλες τις περιπτώσεις απλά σε λίγες γραμμές που σου απαντούσα (ως τμήμα κάποιων απαντητικών αναρτήσεων) δεν μπορούσα να εκφραστώ ολοκληρωμένα. Δεν είδες το σεντόνι που χρειάστηκα να γράψω για να εξηγήσω τη θέση μου; Διαφωνούμε, ναι, αλλά νομίζω να προσέχουμε πριν εκσφενδονίσουμε κατηγορίες για «επιπολαιότητα» και «ελαφρότητα» γιατί ίσως είμαστε εμείς που δεν έχουμε κατανοήσει τι υποστηρίζει ο συνομιλητής μας ή είμαστε εμείς που δεν εξετάσαμε λεπτομερώς και προσεκτικά «τι ήθελε να πει ο ποιητής» σε ένα χωρίο (και όλες τις ερμηνείες που μπορούν να ισχύουν)...
Γιατί: (α) οι σημασίες Έλληνες=ειδωλολάτρες και Ιταλοί=εθνοτικά Ιταλοί ήταν οι επικρατούσες για τους δύο αυτούς όρους
Δεν υπήρχαν εθνοτικοί Ιταλοί στην ιστορική περίοδο που αναφέρεται ο Ακροπολίτης (όπως ούτε και εθνοτικοί Γραικοί) και κάθε «Βυζαντινός» λόγιος το γνώριζε... Ακόμη και ο λημματογράφος της Σούδας μπερδεύει τους αρχαίους εθνοτικούς Ιταλούς της Καλαβρίας με το δευτερεύον (σχετικά σπάνιο) εθνώνυμο των αρχαίων Ρωμαίων. Η σημασία «Έλληνες» = αρχαίοι εθνοθρησκευτικοί Έλληνες συναγωνιζόταν την σημασία «Έλληνες» = ειδωλολάτρες και μάλιστα την παρήγαγε. Στο κείμενο του Στιλβή οι «Ιταλοί» αναφέρονται ως ένα από τα πολλά συγχρονικά του Στιλβή λατινικά γένη το οποίο μάλιστα δεν κατοικούσε σε ολόκληρη την Ιταλία (!!!!).
β) στο συγκεκριμένο απόσπασμα η εθνοτική ορολογία (έθνος, γένος, φύλον) συνδέεται με το Γραικοί και όχι με το Έλληνες. Τόσο απλά.
Η εύρεση του «Έλληνες» απέχει (αρκετά) από την εύρεση του «Γραικοί». Οι «Βυζαντινοί» ποτέ δεν ονόμαζαν τους αρχαίους εθνοθρησκευτικούς Έλληνες «Γραικούς». Αν ήθελε ο Στιλβής (όπως και ο Ακροπολίτης) να αναφερθεί σε αρχαίους εθνοτικούς Έλληνες θα έγραφε «Έλληνες» χωρίς ενδοιασμούς. Όσο για τον «εθνοτικό λόγο» φαντάζομαι είδες τις αναφορές των λεξικών που παρέθεσα. Βλέπω δεν σχολίασες τον «εθνοτικό λόγο» για το «γένος» [Λατίνων] γιατί λογικά διάβασες το κείμενο του Στιλβή, είδες πώς προσδιορίζεται το υποκείμενο στο οποίο αναφερόταν ο «εθνοτικό λόγος» σε άλλα σημεία του κειμένου και κατάλαβες ποιό ήταν το «εθνοτικό» υποκείμενο.
Α, πουλάκι μου, γι' αυτό θεωρείς ότι ο Τζέτζης αναφέρεται σε γραμματειακή και όχι εθνοτική ελληνική γενεαλογία!
Εν μέρει. Ναι. Υπάρχει και η αναφορά του Σχολάριου (στον διάλογο με τον Παλαίτιμο) ο οποίος ανεξάρτητα από την (όντως) επίκληση συλλογικής απώτερης αρχαιοελληνικής καταγωγής εκ μέρους σε άλλα χωρία φαίνεται να κάνει το ίδιο. Η θέση μου δεν απέχει πολύ από τη θέση του Καλδέλλη. Στο βιβλίο «Hellenism in Byzantium» (σελ. 392) γράφει μεταξύ άλλων:
Tzetzes was basically "translating" his status as a professional Hellenist into a family history
Υπάρχει όμως διαφορά: ο Τζέτζης και οι λοιποί ελληνιστές λόγιοι δεν λένε "είμαστε απόγονοι του Ομήρου ή του Πλάτωνα". Χρησιμοποιούν το συλλογικό "Έλληνες" που μπορεί να χωράει και τους αγράμματους αρχαίους Έλληνες. Θέλουν να πουν ό,τι και ο Πλήθων: εφόσον ως λαός έχουμε ως πάτριο γλώσσα και παιδεία την ελληνική, τότε συλλογικά (όλος ο λαός μας) είμαστε απόγονοι των Ελλήνων.
Αυτή ειναι η δική σου θέση. Δεν αναφερεται σε καμία «βυζαντινή» Χρονογραφία που διάβαζε ο Τζέτζης και ο κάθε Τζέτζης...
Έγραψες σε μια ανάρτησή σου:
Ο Τζέτζης δεν ήταν Βυζαντινός; Αν Αύσονες=Βυζαντινοί γιατί ο Τζέτζης δυσανασχετούσε και έγραφε: "ὅτι ἀμαθίας καὶ ἀναισθησίας ἀδείᾳ καὶ ἡμᾶς τοῦ Ἑλληνικοῦ γένους ὄντας Αὔσονας καλούσιν"; Μα γιατί Αύσονες=ιταλογενείς...
Δυστυχώς όμως ο Τζέτζης δεν απορρίπτει τον υπερρητορσιμό «Αύσονες» επειδή συνδέεται με την ιταλογένεια ή τους αρχαίους Ρωμαίους. Ας δούμε τα δύο χωρία στα οποία τον απορρίπτει:
Αὔσονας δὲ κακῶς εἶπεν οὗτος ὁ Λυκόφρων, τοὺς τὲ Φαίακας καὶ Δαυνίους· Αὔσονες γὰρ κυρίως, ὥσπερ καὶ περὶ τὰς ἀρχὰς ἔφην, οἱ Αὐροῦγκοι λέγονται, μέσον Καμπανῶν καὶ Οὐόλκων κείμενοι. Ἔνιοι δὲ καὶ μέχρι Λατίου Αὐσονίαν εἶναι ἐνόμισαν, ὥστε ἐκ τούτου τινὲς καὶ πᾶσαν τὴν Ἰταλίαν Αὐσονίαν κληθῆναί φασιν. Ὁ δὲ σοφὸς οὗτος Λυκόφρων, οὐκ οἶδα (!!!!!), Καλαβρούς, Αὔσονας καλεῖ. Τὰ δὲ τῶν πάνυ νεοτέρων ἐπίσταμαι, ὅτι ἀμαθίας καὶ ἀναισθησίας ἀδείᾳ καὶ ἡμᾶς, τοῦ Ἑλληνικοῦ γένους ὄντας, Αὔσονας λέγουσιν.
Αὐσονῖτιν χθόνα] Εἶπον πολλάκις, ὡς Αὔσονες οἱ Αὐροῦγκοι μόνοι κυρίως λέγονται, μέσον Καμπανῶν καὶ Οὐόλκων παρὰ θάλασσαν κείμενοι και καταχρηστικῶς δὲ καὶ πάντας Ἰταλοὺς Αὔσονας καλοῦσι· καταχρηστικώτερον δὲ καὶ ἡμᾶς, καίπερ Ἑλλήνων γονῆς πεφυκότας.
Ο Τζέτζης εκεί όπου απορρίπτει το εθνώνυμο «Αύσονες» το αποσυνδέει από την γεωγραφική ιταλικότητα ή την αρχαιορρωμαϊκότητά και το συνδέει ουσιοκρατικά, λόγω προσωπικής αρχαιογνωσίας, με τους (ανελλήνιστους βαρβάρους) Αουρούγκους... Όσο για το ποιοί δεν πρέπει να αποκαλούνται (ανελλήνιστοι) «Αουρούγκοι» (και
όχι Αύσονες = αρχαίοι Ρωμαίοι, ή Αύσονες = ιταλογενείς) γιατί του ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι όταν το ακούει είναι ξεκάθαρος:
ἡμᾶς, τοῦ Ἑλληνικοῦ γένους ὄντας = ἡμᾶς, καίπερ Ἑλλήνων γονῆς πεφυκότας
Δηλαδη αυτοί που ανήκουν στο ελληνικό «γένος» (τὸ φιλόσοφον γένος [LSJ]) και αυτοί που μεγάλωσαν (πεφυκώτες) από αυτά που γέννησαν οι Έλληνες, δηλαδή την ελληνική γραμματεία. Προφανώς ένας μέσος «βάρβαρος» «Βυζαντινός» που δεν είναι «Έλληνας» (σοφολογιώτατος) δεν ανήκει στο γένος των «Ελλήνων» ούτε διάβαζε την ελληνική γραμματεία. Και ο Τζέτζης όντας τόσο μεγάλος λόγιος γνώριζε την πολυεθνοτική καταγωγή των «Βυζαντινών» (όπως και κάθε λόγιος). Από τη στιγμή που μέχρι τότε δεν αποτελούσε επίσημη θέση του ρωμαϊκού κράτους/των λογίων ότι η μάζα είχε ελληνική καταγωγή δεν μπορείς να βασιστείς σε ήδη υπαρκτή πεποίθηση για να υποστηρίξεις ότι αυτό πιστευόταν. Επίσης βεβαια και ο Τζέτζης μπορούσε να χρησιμοποιήσει την λέξη «γένος» με αυτή τη σημασία που προκρίνω σε αυτό το χωρίο όπως και να μετατρέψει την ελληνική και όχι «πλατωνική» ή «ομηρική» του παιδεία (που παρήγαγαν οι [αρχαίοι] Έλληνες ως λαός και όχι μόνο οι αρχαίοι λόγιοι διαχωρισμένοι από την αγράμματη μάζα) ρητορικά σε γενεαλογία. Παρομοίως:
Ο ίδιος:
ἐκ δέ γε του πατρὸς καθαρῶς τυγχάνοντα Ἕλληνα = τὸν αὐτοῦ πατέρα γονῆς Ἑλλάδος καθαρᾶς, γονῆς ἀκραιφνεστάτης.
Αλλά από την πλευρά του πατέρα του ήταν «Βυζάντιος» τω γένει όχι εξ Ελλάδος. Αντίθετα ο πατέρας του ήταν ελληνιστής «Έλληνας» (καθαρό τέκνο της αρχαίας Ελλάδας) και ο δάσκαλός του...
Από την άλλη ο Τζέτζης είναι ο μόνος λόγιος που ξεκάθαρα δηλώνει γιατί γίνεται χρήση που υπερρητορισμού «Αύσονες» για τους «Βυζαντινούς» ([απλούς] Γραικούς [και] «Έλληνες») σε άλλο χωρίο:
Αὐσονίτιδος] Αὐσονίτις, γῆ Ἰταλικὴ ἀπὸ Αὔσονος τοῦ Ὀδυσσέως καὶ Κίρκης παιδός. Ἄλλοι δὲ ἀφ’ ἑτέρου Αὔσονος εἶπον. Αὐσονία δὲ κυρίως, ὡς Δίων γράφει ὁ Κοκκειανὸς, ἡ τῶν Αὐρούγκων γῆ μόνη λέγεται μέσω Καμπανῶν καὶ Οὐολκῶν παρὰ θάλασσαν κειμένη. Συχνοὶ δὲ καὶ μέχρι τοῦ Λατίου Αυσονίαν εἶναι ἐνόμισαν, ὥς τε καὶ πᾶσαν Ἰταλίαν ἀπ᾿αὐτῆς Αὐσονίαν κληθῆναι. Οἱ δὲ Τραγικῶν ἡμᾶς τοὺς Γραικοὺς Ἕλληνας Αὔσονας λέγοντες αὐθεντικῇ ἀδείᾳ καὶ ποιητικῇ τοῦτο ποιοῦσιν
Αν
και εδώ η αρχαιογνωσία του τον εξωθεί να υποστηρίξει ότι η έννοια «Αυσονία» = «Ιταλία» παρήχθηκε από παρανόηση εδώ την αναγνωρίζει ως θεμιτή. Εξηγεί δε ότι:
Οἱ δὲ Τραγικῶν ἡμᾶς τοὺς Γραικοὺς Ἕλληνας Αὔσονας λέγοντες αὐθεντικῇ ἀδείᾳ καὶ ποιητικῇ τοῦτο ποιοῦσιν
Ξεκάθαρα εδώ (όπου εξηγείται χωρίς καμία αρνητικότητα, τραγικός = LSJ generally, tragic,
stately (= ceremonious, courtly, regal, imperial, august, formal),
majestic,) το εθνώνυμο «Αύσονες» συνδέεται με τους εξ Ιταλίας (Αυσονίας) πάλαι Ρωμαίους άρχοντες όχι με τους Αουρούγκους. Δεν νομίζεις ότι τον κατηγορείς για διπολική διαταραχή με το να λες ότι τον απορρίπτει έχοντας υπόψιν την αυσονική καταγωγή της ελίτ όταν ο ίδιος ο Τζέτζης εξηγεί την χρήση του υπερρητορισμού «Αύσονες» λόγω της ύπαρξης της αυσονικής ελίτ; Είναι σαν να υποστηρίζεις ότι δεν κατανοεί/απορρίπτει την λογική χρήσης αυτού του εθνωνύμου που ο ίδιος εξηγεί!!!!
Τι πάει να πει "εθνολογικές συλλογικότητες"; Εφόσον τις θεωρείς "γλωσσοπολιτισμικές" και όχι εθνικές/εθνοτικές, αυτό σημαίνει ότι εξ ορισμού τις βλέπεις ως χαλαρές συλλογικότητες χωρίς ταυτοτικό βάθος. Ο Ακροπολίτης όμως όταν λέει ότι έχασαν τα εθνικά τους ονόματα δηλώνει ξεκάθαρα ότι είχαν ταυτοτικό βάθος και το έχασαν. Άρα τους αρχαίους Γραικούς και Ιταλούς (πριν την ένωση) δεν τους βλέπει απλά ως χαλαρές γλωσσοπολιτισμικές ομάδες, αλλά ως κάτι παραπάνω.
«ἔθνος λαῶν» [LSJ]. Όπως οι Δυτικοί ως έθνος λαών λέγονται «Λατίνοι» κλπ έτσι και οι «Ιταλοί» και οι «Γραικοί» ήταν αντίστοιχα έθνη λαών (ορισμένα με την ίδια λογική στο παρελθόν). Δες πιο κάτω.
Αφού το Γραικοί έγινε εναλλακτικό εθνώνυμο των Ρωμιών. Δεν δήλωνε απλώς τη γλώσσα, αλλά και μια απώτερη ιστορική/καταγωγική σύνδεση με τους Έλληνες/Γραικούς προγόνους. Όταν οι Νεοέλληνες αυτοπροσδιορίζονται ως Ρωμιοί τι δηλώνει αυτό;
Κοίτα κατ' αρχάς διαφωνούμε στην ερμηνεία πολλών χωρίων με «Γραικούς». Ακόμη και στις περιπτώσεις που πράγματι το εθνώνυμο «Γραικός» χρησιμοποιείτο ως εναλλακτικό εθνώνυμο της ρωμαϊκής ταυτότητας (κατά τη «Βυζαντινή» περίοδο, δηλαδή στα χωριά όπου συμφωνούμε στην ερμηνεία τους) διαφωνούμε για τον μηχανισμό που τον παρήγαγε κατά την εθνογένεση (εσύ θεωρείς ότι οι
εθνοτικοί Έλληνες μετονομάστηκαν σε «Γραικούς» και άρα αυτό έμεινε ως υπόλειμμα της παρελθούσας εθνοτικής ταυτότητας και άρα το βλέπεις ως ανάλογο του εθνωνύμου «Ρωμιοί» σήμερα για τους Νεοέλληνες).
Όλες αυτές τις σημασίες τις βρίσκεις και στα βυζαντινά κείμενα (και με την ίδια συχνότητα), εκτός από τα αρχαιοελληνικά;
Οι «Βυζαντινοί» λόγιοι ήταν δεινοί ελληνιστές. Έγραφαν και στην Αττική. Άρα δεν μπορείς να υποστηρίξεις ότι δεν γνώριζαν αυτές τις έννοιες και ότι δεν μπορούσαν να τις χρησιμοποιήσουν. Από εκεί και πέρα πόσα χωρία με είδες να επιχείρω να ερμηνεύσω χρησιμοποιώντας αυτές τις σημασίες; 2, 3, 4, 10; Από τις πόσες αναφορές στη «βυζαντινή» γραμματεία; 10000000; Αυτό που θέλω να πω είναι ότι οι λέξεις «έθνος», «γένος» και «φύλο» μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν τόσο για σύγχρονα ορισμένες εθνολογικές συλλογικότητες (έθνη, εθνότητες) όσο και για συλλογικότητες ορισμένες με άλλα κριτήρια π.χ. γλώσσα, υψηλή κουλτούρα, θρησκεία κ.ο.κ.. Σε αυτές τις περιπτώσεις
δεν έχουμε «ψευδοεθνοτικό» «ρητορικό» λόγο αλλά χρήση πραγματικών εννοιών αυτών των λέξεων.