Ήταν το Βυζάντιο Ελληνικό;

[taxalata xalasa]

Άλλο ένα παράδειγμα που έχουμε αναφέρει είναι ο Δανιήλ ο Μοσχοπολίτης.
Τι λέει στους αλλόφωνους ; Ρωμαίκια γλώσσα μάθετε, μητέρα τῆς σοφίας. Και πώς θα μάθαιναν "ρωμαίικα" ; Μα με το ψαλτήρι που είναι γραμμένο στα ελληνικά ! Να , λοιπόν γιατί ο διαχωρισμός σε ελληνικά και ρωμαίικα είναι τυπικός φιλολογικός διαχωρισμός και όχι ουσιαστικά εθνοτικός .

Ναι, ο ανορθόγραφος πρωτονοτάριος από τον Χάνδακα έκανε φιλολογικό διαχωρισμό!

Ο Δανιήλ έγραψε λεξικό για να μάθουν οι αλλόγλωσσοι (Βλάχοι, όπως ο ίδιος, Αρβανίτες και Βούλγαροι) τα ρωμαίικα. Και στο λεξικό οι ρωμαίικες λέξεις και φράσεις είναι σε δημώδη ποικιλία. Ανακατεμένη βέβαια με λόγιους τύπους, αλλά είναι ξεκάθαρα δημώδης γλώσσα. Ούτε λόγια, ούτε ελληνιστική των ευαγγελίων.

Το ψαλτήρι δεν χρησίμευε για να μάθει κανείς ρωμαίικα, αλλά για να μάθει "γράμματα", για να πάρει στοιχειώδη παιδεία. Δεν υπήρχε σχολικό εγχειρίδιο στη ρωμαίικη. Τη ρωμαίικη τη μάθαιναν προφορικά και μερικοί προσπαθούσαν να γράψουν σε αυτή χρησιμοποιώντας και κάποιους λόγιους τύπους που είχαν μάθει στη "στοιχειώδη" (στο ψαλτήρι) ή σε ανώτερη βαθμίδα εκπαίδευσης.

είναι λίγο περίεργο να λέει σε βλάχους να μάθουν ρωμέικα αφού οι βλάχοι μιλάνε αρμάνικα, δηλαδή ρωμέικη διάλεκτο.

[Pertinax]

είναι λίγο περίεργο να λέει σε βλάχους να μάθουν ρωμέικα αφού οι βλάχοι μιλάνε αρμάνικα, δηλαδή ρωμέικη διάλεκτο.

Θεούλης!!!

[Ζαποτέκος]

Άλλο ένα παράδειγμα που έχουμε αναφέρει είναι ο Δανιήλ ο Μοσχοπολίτης.
Τι λέει στους αλλόφωνους ; Ρωμαίκια γλώσσα μάθετε, μητέρα τῆς σοφίας. Και πώς θα μάθαιναν "ρωμαίικα" ; Μα με το ψαλτήρι που είναι γραμμένο στα ελληνικά ! Να , λοιπόν γιατί ο διαχωρισμός σε ελληνικά και ρωμαίικα είναι τυπικός φιλολογικός διαχωρισμός και όχι ουσιαστικά εθνοτικός .

Ναι, ο ανορθόγραφος πρωτονοτάριος από τον Χάνδακα έκανε φιλολογικό διαχωρισμό!

Ο Δανιήλ έγραψε λεξικό για να μάθουν οι αλλόγλωσσοι (Βλάχοι, όπως ο ίδιος, Αρβανίτες και Βούλγαροι) τα ρωμαίικα. Και στο λεξικό οι ρωμαίικες λέξεις και φράσεις είναι σε δημώδη ποικιλία. Ανακατεμένη βέβαια με λόγιους τύπους, αλλά είναι ξεκάθαρα δημώδης γλώσσα. Ούτε λόγια, ούτε ελληνιστική των ευαγγελίων.

Το ψαλτήρι δεν χρησίμευε για να μάθει κανείς ρωμαίικα, αλλά για να μάθει "γράμματα", για να πάρει στοιχειώδη παιδεία. Δεν υπήρχε σχολικό εγχειρίδιο στη ρωμαίικη. Τη ρωμαίικη τη μάθαιναν προφορικά και μερικοί προσπαθούσαν να γράψουν σε αυτή χρησιμοποιώντας και κάποιους λόγιους τύπους που είχαν μάθει στη "στοιχειώδη" (στο ψαλτήρι) ή σε ανώτερη βαθμίδα εκπαίδευσης.

Καλά. Μητέρα της σοφίας είναι τα ρωμαίικα ; Μαθαίνοντας ρωμαίικα τους λέει πως θα κάνουν τας αλβανοβουλγαρικάς πατρίδας τους ελληνίδας.

[Ζαποτέκος]

είναι λίγο περίεργο να λέει σε βλάχους να μάθουν ρωμέικα αφού οι βλάχοι μιλάνε αρμάνικα, δηλαδή ρωμέικη διάλεκτο.

Οι Αρμάνοι ονόμαζαν τους εαυτούς τους Ρωμαίους , αλλά οι Έλληνες τους ονόμαζαν Βλάχους.
Οι Έλληνες ονόμαζαν τους εαυτούς τους Ρωμαίους , αλλά οι Αρμάνοι τους έλεγαν Γραικούς.
Άρα δεν σημαίνει πως επειδή έχεις το ίδιο όνομα ο άλλος σε αναγνωρίζει για ομοεθνή του.
Αυτό ψάχνουμε λοιπόν . Το αληθινό περιεχόμενο του "Ρωμαίος" για τους ελληνόφωνους του Μεσαίωνα και της Τουρκοκρατίας. Γνώριζαν πως κατάγονταν απ' τους αρχαίους Έλληνες ή το ξέχασαν ;

[Pertinax]

δείχνει τη δυναμική του κυρίαρχου εθνωνυμίου που μπορούσε να αλλάξει ακόμα και το όνομα των αρχαίων προγόνων.

Το κείμενο ονομάζει διαρκώς το ελληνικό στρατόπεδο στην Τροία ως "Έλληνες". Άρα; Θα μας δουλεύεις μέσα στα μούτρα μας; Που είδες να "αλλάζουν το όνομα των προγόνων", όταν τους λένε διαρκώς "Έλληνες";!

Μήπως θα μας επαναλάβεις το ανόητο τέχνασμα ότι οι βυζαντινοί ήταν τόσο ηλίθιοι που νόμισαν ότι η ιστορία των αρχαίων Ελλήνων ήταν... ρωμαϊκή;
Όμως, στον πόλεμο της Τροίας υπήρχαν Έλληνες και ο διασκευαστής το γνωρίζει άψογα αυτό. Άρα, όχι μόνο δεν "αλλάζει" τίποτα, αλλά το αντίστροφο, θεωρεί το εθνωνύμιο του ομότιμο, συνώνυμο ή ταυτόσημο με το όνομα "Έλληνας"!

Γίνεσαι γραφικός με αυτά τα παιδιάστικα καμώματα.

Εφόσον στη συγκεκριμένη πηγή οι αρχαίοι αναφέρονται σταθερά Έλληνες, τότε ο προσδιορισμός τους ως Ρωμαίοι γίνεται κατ΄εξαίρεση. Όπως υπάρχουν άπειρα κείμενα που ονομάζουν σταθερά τους Βυζαντινούς ως Ρωμαίους και μόνο κατ΄εξαίρεση τους αποκαλούν Γραικούς ή Έλληνες. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε μια έξτρα οικειότητα του συγγραφέα με το αρχαίο παρελθόν. Όμως και στις δύο περιπτώσεις οι εξαιρέσεις δεν ανατρέπουν τον κανόνα. Και ο κανόνας είναι "παλιά Έλληνες, τώρα Ρωμαίοι", ακόμα και στα κείμενα αυτών των συγγραφέων.

Ο κανόνας ανατρέπεται μόνο όταν
1) το κείμενο προσδιορίζει σταθερά ή κατά κύριο λόγο τους αρχαίους Έλληνες ως Ρωμαίους (π.χ. το ιντερμέδιο του τρωϊκού πολέμου στον Φορτουνάτο). Εκεί υπάρχει προβολή της ρωμέικης/βυζαντινής ταυτότητας στο αρχαίο παρελθόν. Με τον ίδιο τρόπο που μερικοί παρουσίαζαν τον Μέγα Αλέξανδρο ως βυζαντινό αυτοκράτορα ή ως Χριστιανό.
2) το κείμενο προσδιορίζει σταθερά ή κατά κύριο λόγο τους Ρωμιούς ως Έλληνες. Τότε (και μόνο) δεν έχουμε ρωμέικη ταυτότητα, αλλά νεοελληνική.

Προϋπόθεση για να κατανοήσεις τα παραπάνω είναι να συνειδητοποιήσεις ότι η ρωμέικη ήταν μια κανονική ταυτότητα με εθνοτικό περιεχόμενο. Και αυτό ήδη από τη μέση βυζαντινή περίοδο. Η άλωση του 1453 και η κατάλυση του ρωμαϊκού κράτους δεν επέφερε κάποια ουσιαστική τομή, όπως φαντάζεσαι εσύ ή κάποιοι άλλοι. Το νόημα του βυζαντινού Ρωμαίου/Ρωμιού δεν άλλαξε.

[Pertinax]

Καλά. Μητέρα της σοφίας είναι τα ρωμαίικα ; Μαθαίνοντας ρωμαίικα τους λέει πως θα κάνουν τας αλβανοβουλγαρικάς πατρίδας τους ελληνίδας.

Ξεκαθαρίσαμε ότι τα ρωμαίικα του Δανιήλ είναι η δημώδης και όχι κάποια μορφή λόγιας; Από εκεί και πέρα ο προσδιορισμός της ως "σοφής" γλώσσας έχει να κάνει με μια έξτρα οικειοποίηση του αρχαίου παρελθόντος, όπως αναφέρω παραπάνω. Που όμως δεν ανατρέπει την "τάξη" και τη χρονική διάκριση Ελλήνων-Ρωμιών.

[Γκουερινο 4]

δείχνει τη δυναμική του κυρίαρχου εθνωνυμίου που μπορούσε να αλλάξει ακόμα και το όνομα των αρχαίων προγόνων.

Το κείμενο ονομάζει διαρκώς το ελληνικό στρατόπεδο στην Τροία ως "Έλληνες". Άρα; Θα μας δουλεύεις μέσα στα μούτρα μας; Που είδες να "αλλάζουν το όνομα των προγόνων", όταν τους λένε διαρκώς "Έλληνες";!

Μήπως θα μας επαναλάβεις το ανόητο τέχνασμα ότι οι βυζαντινοί ήταν τόσο ηλίθιοι που νόμισαν ότι η ιστορία των αρχαίων Ελλήνων ήταν... ρωμαϊκή;
Όμως, στον πόλεμο της Τροίας υπήρχαν Έλληνες και ο διασκευαστής το γνωρίζει άψογα αυτό. Άρα, όχι μόνο δεν "αλλάζει" τίποτα, αλλά το αντίστροφο, θεωρεί το εθνωνύμιο του ομότιμο, συνώνυμο ή ταυτόσημο με το όνομα "Έλληνας"!

Γίνεσαι γραφικός με αυτά τα παιδιάστικα καμώματα.

Εφόσον στη συγκεκριμένη πηγή οι αρχαίοι αναφέρονται σταθερά Έλληνες, τότε ο προσδιορισμός τους ως Ρωμαίοι γίνεται κατ΄εξαίρεση. Όπως υπάρχουν άπειρα κείμενα που ονομάζουν σταθερά τους Βυζαντινούς ως Ρωμαίους και μόνο κατ΄εξαίρεση τους αποκαλούν Γραικούς ή Έλληνες. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε μια έξτρα οικειότητα του συγγραφέα με το αρχαίο παρελθόν. Όμως και στις δύο περιπτώσεις οι εξαιρέσεις δεν ανατρέπουν τον κανόνα. Και ο κανόνας είναι "παλιά Έλληνες, τώρα Ρωμαίοι", ακόμα και στα κείμενα αυτών των συγγραφέων.

Ο κανόνας ανατρέπεται μόνο όταν
1) το κείμενο προσδιορίζει σταθερά ή κατά κύριο λόγο τους αρχαίους Έλληνες ως Ρωμαίους (π.χ. το ιντερμέδιο του τρωϊκού πολέμου στον Φορτουνάτο). Εκεί υπάρχει προβολή της ρωμέικης/βυζαντινής ταυτότητας στο αρχαίο παρελθόν. Με τον ίδιο τρόπο που μερικοί παρουσίαζαν τον Μέγα Αλέξανδρο ως βυζαντινό αυτοκράτορα ή ως Χριστιανό.
2) το κείμενο προσδιορίζει σταθερά ή κατά κύριο λόγο τους Ρωμιούς ως Έλληνες. Τότε (και μόνο) δεν έχουμε ρωμέικη ταυτότητα, αλλά νεοελληνική.

Προϋπόθεση για να κατανοήσεις τα παραπάνω είναι να συνειδητοποιήσεις ότι η ρωμέικη ήταν μια κανονική ταυτότητα με εθνοτικό περιεχόμενο. Και αυτό ήδη από τη μέση βυζαντινή περίοδο. Η άλωση του 1453 και η κατάλυση του ρωμαϊκού κράτους δεν επέφερε κάποια ουσιαστική τομή, όπως φαντάζεσαι εσύ ή κάποιοι άλλοι. Το νόημα του βυζαντινού Ρωμαίου/Ρωμιού άλλαξε.

Δηλαδή οι αρχαίοι όταν ονόμαζαν τους παλαιοτερους, αχαιους, Δαναούς κτλ και όχι ελληνες δεν τους θεωρούσαν προγόνους τους;

[Γκουερινο 4]

Σας το έχω ξαναπεί
Μέσα στην πολύ πλούσια γραμματεία της Ελλάδας τα τελευταία 2500 χρόνια τουλάχιστον, ότι βολεύει την ιδεοληψία του καθενός, αν ψάξει θα το βρει
Γουστάρει συνέχεια, συνέχεια θα βρει
Γουστάρει μη συνεχεια;, ασυνεχεια θα βρει
Γουστάρει να μην είναι οι Μακεδόνες Έλληνες;κατι θα βρει
Γουστάρει να είναι; πολλά θα βρει
Ότι τραβάει η όρεξη του καθενός υπάρχει εκεί μέσα.
Το μόνο φυσικά που δεν υπάρχει είναι η υπόθεση ότι οι Έλληνες ήρθαν από κάπου αλλού προς θλιψην των ανθελληνογκαγκαδων

[Ζαποτέκος]

Καλά. Μητέρα της σοφίας είναι τα ρωμαίικα ; Μαθαίνοντας ρωμαίικα τους λέει πως θα κάνουν τας αλβανοβουλγαρικάς πατρίδας τους ελληνίδας.

Ξεκαθαρίσαμε ότι τα ρωμαίικα του Δανιήλ είναι η δημώδης και όχι κάποια μορφή λόγιας; Από εκεί και πέρα ο προσδιορισμός της ως "σοφής" γλώσσας έχει να κάνει με μια έξτρα οικειοποίηση του αρχαίου παρελθόντος, όπως αναφέρω παραπάνω. Που όμως δεν ανατρέπει την "τάξη" και τη χρονική διάκριση Ελλήνων-Ρωμιών.

Ξεκαθαρίσαμε πως η διάκριση ελληνικών και ρωμαίικων δεν είναι εθνοτική , αφού και οι ομηρικοί ήρωες και ο Θαλής αποκαλούνται Ρωμαίοι , αλλά και οι Βυζαντινοί αποκαλούνται Έλληνες ;

[Pertinax]

Δηλαδή οι αρχαίοι όταν ονόμαζαν τους παλαιοτερους, αχαιους, Δαναούς κτλ και όχι ελληνες δεν τους θεωρούσαν προγόνους τους;

Η καταγωγική σχέση Αχαιών-Ελλήνων είναι δεδομένη (όπως και η αντίστοιχη Ελλήνων-Ρωμιών). Όμως δεν γνωρίζουμε τίποτα ουσιαστικό για την ταυτότητα "Αχαίοι" ή "Δαναοί". Ποιο περιεχόμενο και συμβολισμούς είχε. Γιατί αν είχε κάποιους ιδιαίτερους συμβολισμούς, τότε όταν τους λέμε "Ελληνες" τους "φοράμε" μια "ελληνική" ταυτότητα που διαμορφώθηκε μεταγενέστερα. Αντιθέτως γνωρίζουμε ότι για την ταυτότητα "Ρωμιοί" ο συμβολισμός λ.χ. της Νέας Ρώμης/Κωνσταντινούπολης και γενικά του "ρωμέικου βασιλείου" ήταν εκ των ουκ άνευ. Κάτι που δεν είναι ζωτικό στοιχείο για τη ελληνική ταυτότητα, εξου και η διαφορά τους.

[Γκουερινο 4]

Καλά. Μητέρα της σοφίας είναι τα ρωμαίικα ; Μαθαίνοντας ρωμαίικα τους λέει πως θα κάνουν τας αλβανοβουλγαρικάς πατρίδας τους ελληνίδας.

Ξεκαθαρίσαμε ότι τα ρωμαίικα του Δανιήλ είναι η δημώδης και όχι κάποια μορφή λόγιας; Από εκεί και πέρα ο προσδιορισμός της ως "σοφής" γλώσσας έχει να κάνει με μια έξτρα οικειοποίηση του αρχαίου παρελθόντος, όπως αναφέρω παραπάνω. Που όμως δεν ανατρέπει την "τάξη" και τη χρονική διάκριση Ελλήνων-Ρωμιών.

Ξεκαθαρίσαμε πως η διάκριση ελληνικών και ρωμαίικων δεν είναι εθνοτική , αφού και οι ομηρικοί ήρωες και ο Θαλής αποκαλούνται Ρωμαίοι , αλλά και οι Βυζαντινοί αποκαλούνται Έλληνες ;

Όπως οι ομηρικοι ήρωες ονομαζόταν και Έλληνες την
κλασική εποχή, ονομάστηκαν και ρωμαιοι επί Βυζαντίου
Το ίδιο πράγμα είναι αλλά ο περτ είναι κολλημένος στην ιδεοληψία του
Δωστου να διαβάζει μαλακιουλες για εθνη, εθνοτικα, νεοεθνικα, μεταεθνικα και γενικά εθνη+ κατι που έβγαλε ένας παπάρας από τον κωλο του, και παρτου την ψυχή

[Ζαποτέκος]

Δηλαδή οι αρχαίοι όταν ονόμαζαν τους παλαιοτερους, αχαιους, Δαναούς κτλ και όχι ελληνες δεν τους θεωρούσαν προγόνους τους;

Η καταγωγική σχέση Αχαιών-Ελλήνων είναι δεδομένη (όπως και η αντίστοιχη Ελλήνων-Ρωμιών). Όμως δεν γνωρίζουμε τίποτα ουσιαστικό για την ταυτότητα "Αχαίοι" ή "Δαναοί". Ποιο περιεχόμενο και συμβολισμούς είχε. Γιατί αν είχε κάποιους ιδιαίτερους συμβολισμούς, τότε όταν τους λέμε "Ελληνες" τους "φοράμε" μια "ελληνική" ταυτότητα που διαμορφώθηκε μεταγενέστερα. Αντιθέτως γνωρίζουμε ότι για την ταυτότητα "Ρωμιοί" ο συμβολισμός λ.χ. της Νέας Ρώμης/Κωνσταντινούπολης και γενικά του "ρωμέικου βασιλείου" ήταν εκ των ουκ άνευ. Κάτι που δεν είναι ζωτικό στοιχείο για τη ελληνική ταυτότητα, εξου και η διαφορά τους.

Ούτε αυτό ισχύει. Η Νέα Ρώμη/Κωνσταντινούπολη δεν ήταν για όλους τους Βυζαντινούς το ίδιο σημαντική.

Όταν ο Σεναχηρείμ έμαθε για την ανακατάληψη της Πόλης απ' τον Στρατηγόπουλο.

Ἐπεὶ δὲ καὶ εἰς Νικομήδειαν ἔφθασαν, ἐνεστώσης τῆς πανηγύρεως τοῦ ἐν μάρτυσι μεγίστου Παντελεήμονος, ἔτυχε δ' ἐκεῖσε καὶ ὁ Κακὸς Σεναχηρείμ, ἐν πρωτασηκρῆτις ὀφφικίῳ μεγαλυνόμενος, καὶ τὸ φημιζόμενον ἤκουε· πρῶτον μὲν διηπίστει καὶ ὡς πλάσμα τὸν λόγον ἀπέπεμπεν· ὡς δ' ἐξελθὼν ἤκουσε καὶ ἐπίστευεν, εἰσελθὼν ἅμα καὶ τῶν σφετέρων γενείων ἀπρὶξ ταῖς χερσὶ δραξάμενος, «Ὢ οἷον, εἶπεν, ἀκούω. Τοῦτο ταῖς ἡμετέραις ἡμέραις ἐταμιεύετο· τί γε ἁμαρτοῦσιν, ὡς ἐπιζῆν καὶ βλέπειν τοσαῦτα δεινά; Τοῦ λοιποῦ καλόν τις μὴ ἐλπιζέτω, ἐπεὶ Ῥωμαῖοι καὶ αὖθις πατοῦσι τὴν πόλιν.» Ταῦτ' ἔλεγεν ἐκεῖνος καὶ δῆλος ἦν δυσχεραίνων τὰ παρὰ πολλοῖς θαυμαζό μενα. Ὅπου δὲ κατήντησαν ταῦτα, ὁ λόγος κατὰ τόπον ἐρεῖ.

[Γκουερινο 4]

Δηλαδή οι αρχαίοι όταν ονόμαζαν τους παλαιοτερους, αχαιους, Δαναούς κτλ και όχι ελληνες δεν τους θεωρούσαν προγόνους τους;

Η καταγωγική σχέση Αχαιών-Ελλήνων είναι δεδομένη (όπως και η αντίστοιχη Ελλήνων-Ρωμιών). Όμως δεν γνωρίζουμε τίποτα ουσιαστικό για την ταυτότητα "Αχαίοι" ή "Δαναοί". Ποιο περιεχόμενο και συμβολισμούς είχε. Γιατί αν είχε κάποιους ιδιαίτερους συμβολισμούς, τότε όταν τους λέμε "Ελληνες" τους "φοράμε" μια "ελληνική" ταυτότητα που διαμορφώθηκε μεταγενέστερα. Αντιθέτως γνωρίζουμε ότι για την ταυτότητα "Ρωμιοί" ο συμβολισμός λ.χ. της Νέας Ρώμης/Κωνσταντινούπολης και γενικά του "ρωμέικου βασιλείου" ήταν εκ των ουκ άνευ. Κάτι που δεν είναι ζωτικό στοιχείο για τη ελληνική ταυτότητα, εξου και η διαφορά τους.

Τι είναι αυτά που γράφεις ρε συ;
Τα πράγματα είναι απλά
Και στις δύο περιπτώσεις δαναοι Έλληνες, ρωμιοι ελληνες, ισχύουν τα ίδια ακριβώς πράγματα
Ουδεμία διαφορά έχουν

[Pertinax]

Τι είναι αυτά που γράφεις ρε συ;
Τα πράγματα είναι απλά
Και στις δύο περιπτώσεις δαναοι Έλληνες, ρωμιοι ελληνες, ισχύουν τα ίδια ακριβώς πράγματα
Ουδεμία διαφορά έχουν

Έτσι έχετε "προγραμματισθεί" να πιστεύετε εξαιτίας της νεοελληνικής εθνικής ιδεολογίας που έχει ως ιερό δόγμα την ταυτοτική/εθνοτική συνέχεια. Στο πλαίσιο αυτό έχει κυριολεκτικά θάψει με χίλιους τρόπους την ιδιαίτερη φυσιογνωμία της ρωμέικης ταυτότητας.

[Pertinax]

Η Νέα Ρώμη/Κωνσταντινούπολη δεν ήταν για όλους τους Βυζαντινούς το ίδιο σημαντική.

Όταν ο Σεναχηρείμ έμαθε για την ανακατάληψη της Πόλης απ' τον Στρατηγόπουλο.

Τοῦ λοιποῦ καλόν τις μὴ ἐλπιζέτω, ἐπεὶ Ῥωμαῖοι καὶ αὖθις πατοῦσι τὴν πόλιν[/b].»

Είπα και γενικότερα του "ρωμέικου βασιλείου". Αν δεν κάνω λάθος οι Λασκαρίδες και οι υπήκοοί τους την επικράτειά τους ρωμαϊκό βασίλειο τη θεωρούσαν και τους εαυτούς τους Ρωμιούς, όπως και πριν το 1204. Αυτή ήταν η βάση. 'Άλλο αν ο Βατάτζης, ο γιος του και ένας ευρύτερος πνευματικός κύκλος καλλιεργούσαν και το ελληνικό ιδεώδες.