ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ!

[The Rebel]

"Restaurant marintien"
Οι μικρές ιστορίες γύρω από τις ταβερνούλες της Πλάκας.



Μπήκαμε για τα καλά στον Οκτώβριο και φυσικά νοσταλγώντας πάντα την Παλιά Αθήνα ο νους μας πάει στις ταβερνούλες της Πλάκας και του Ψυρρή, αφού αυτός ο μήνας είναι αφιερωμένος στο κρασί.

Οι ταβερνούλες λοιπόν και οι Βαρελόφρονες είχαν αυτή την περίοδο την τιμητική τους. Οι «Πρόεδροι» των διαφόρων οπαδών του Βάκχου έκαναν τα περάσματά τους από τις διάφορες ταβέρνες, εκτιμούσαν την ποιότητα του «κεχριμπαρένιου» και έδιναν τα ανάλογα συνθήματα. Έτσι οι οπαδοί κινούντο εκ του ασφαλούς!



Συ' που χώνεσαι εις το στόμα και ανοίγεις την καρδιά
Σε γνωρίζω από το χρώμα και από τη μυρωδιά.
Θείο βάλσαμο βγαλμένο αφ' τη ρώγα τη χρυσή
Και σαν πάντα αγαπημένο Χαίρε αθάνατο κρασί!

Είναι τόσες πολλές οι ιστοριούλες γύρω από κάθε ταβέρνα που από μόνες τους γεμίζουν ολόκληρο βιβλίο. Ιδού μία από αυτές: Η ταβέρνα του Κιουπή στην οδό Τριπόδων στεγαζόταν σε μια μεγάλη μάντρα γεμάτη βαρέλια, τραπέζια, καθίσματα και κάδρα. Εδώ σερβιρίζονταν θαυμάσιο κοκορέτσι που το έκοβαν μ' έναν "Κολοκοτρώνη" και αγνό κρασί σε χονδρά ποτήρια της εποχής που έγραφαν στον πάτο τους "Πιες το όλο!".

Κατά το 1917, οι δρόμοι της Αθήνας είχαν γεμίσει "συμμάχους" Γάλλους και ο ιδιοκτήτης του βάλθηκε να τους μάθη να πίνουν ρετσίνα. Έστειλε δώρο λοιπόν στο γαλλικό στρατόπεδο στο Ρουφ ένα βαρέλι κρασί για κέρασμα, ενώ κρέμασε και γαλλόφωνη πινακίδα στην ταβέρνα του: "Restaurant marintien".



Την άλλη κιόλας μέρα μαζεύτηκαν καμμιά τριανταριά Γάλλοι που, αφού έγιναν στουπί, τα έκαναν όλα γυαλιά καρφιά και εμαύρισαν και τον Κιουπή στο ξύλο!

Δυο μέρες έμεινε η ταβέρνα κλειστή για να διορθωθούν οι ζημιές. Την τρίτη που άνοιξε, μια νέα πινακίδα κοσμούσε την πρόσοψη: "Sictir xecompintien!"!
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/60819

[The Rebel]

1911 Η πρώτη σχολή γάμων ξεκινά στην Παλιά Αθήνα.
Οι επιμελέστεροι μαθητές και μαθήτριες παντρευόντουσαν μόλις 8 μέρες μετά την αποφοίτηση τους!



Σχολή γάμων.. Ταιριαστά ζεύγη.
Με αυτή την επιγραφή κάποιος «Δόκτωρ» Αδόλφος έπεισε το 1911 την Αθηναϊκή κοινωνία ότι η Σχολή του μπορεί να κάνει θαύματα. Κι' έτσι «κουτσοί - στραβοί στον Άγιο Αδόλφο» για να παραφράσουμε ελαφρά τα του Αγίου Παντελεήμονος.

Έτσι λοιπόν η Αθηναϊκή κοινωνία με την αγαθότητα που ανέκαθεν την διέκρινε ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα, και η Σχολή δεν προλάβαινε να γράφει σπουδαστές και σπουδάστριες.

Ο κύριος Αδόλφος έστησε άριστα το σκηνικό. Το σχετικό διαφημιστικό αναφέρει: «...ο δόκτωρ Αδόλφος δίδει διπλώματα εις τους επιμελεστέρους μαθητάς και μαθήτριάς του, δια των οποίων κατορθώνουσι να νυμφεύονται εις διάστημα 8 ημερών από της εξόδου εκ της σχολής».

Βέβαια οι πανταχού παρούσες κακές γλώσσες βεβαίωναν ότι «... ο Διευθυντής της Γαμηλίου Σχολής αναλαμβάνει να σχηματίζει ζεύγη εκλεκτά αρκούμενος εις μικράν τινά χρηματικήν αμοιβήν...»



Όλα αυτά τα ωραία τα μαθαίνουμε από την εφημερίδα «Ραμπαγάς» η οποία μάλιστα εξασφάλισε και μέρος των «σημειώσεων» που έδινε η «Σχολή».

Πάρτε εικόνα:

«Προς τας νέας:
-Μην αναφέρετε ποτέ εις τον άνδρα σας τον πατέρα σας ως παράδειγμα.
-Περιποιείσθε αυτόν όσον δύνασθε. Τι άλλο είνε ή εν μέγα παιδίον;
-Κατά την είσοδον του εις την οικίαν, πηγαίνετε πάντοτε εις προϋπάντησίν του. -Ενδύεσθε πάντοτε κατά τον ίδιον τρόπον ως κατά τας πρώτας ημέρας των γάμων σας. -Προτιμάτε το είδος και το χρώμα των ενδυμάτων τα οποία αυτός σας υποδεικνύει. -Προσέχετε πάντοτε ώστε τα φαγητά να είνε καλομαγειρευμένα.
-Αναγιγνώσκετε εφημερίδας και περιοδικά, δια να είσθε εις θέσιν να συζητήτε μαζί του τα διάφορα γεγονότα.
-Δεικνύετε ενδιαφέρον εις τας υποθέσεις του.
-Ενθαρρύνετε αυτόν εις τας στενοχωρίας του.
-Εκτελέσατε όλ' αυτά, δια να μη ευρεθή άλλη γυνή εξυπνοτέρα, ήτις να τον κάμη να πιστεύση ότι αυτή είνε η μόνη κατάλληλος να τον εννοήση.



Προς τους νέους:
-Μην αναφέρετε ποτέ ότι η μητέρα σας ήτο καλλιτέρα της συζύγου σας. Αυτό θα ψυχράνη αυτήν.
-Άμα ευρίσκεσθε εις το γραφείον σας, καλείτε την σύζυγόν σας εις το τηλέφωνον και λέγετε εις αυτήν ότι την εκαλέσατε διά να ακούσετε μόνον τον ήχον της φωνής της. -Φέρετε συχνά προς αυτήν γλυκίσματα, άνθη, μίαν ωραίαν καρφίτσα ή έν μανδύλιον. -Οδηγείτε την το ολιγώτερον μίαν φοράν κατά μήνα εις το ζαχαροπλαστείον και το θέατρον.
-Μη παύετε να την περιποιήσθε και να της ομιλήτε περι της αιωνίας αγάπης σας, διότι μάθετε καλώς ότι άμα ως παύσετε την περιποίησιν και τας αισθηματικάς εκδηλώσεις θα ευρεθή άλλος ο οποίος θα τας αρχίση...».
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/61017

[The Rebel]

Στο Ζάππειο μια μέρα περιπατούσα ...
Οι πρόγονοί μας το θεωρούσαν την Παριζιάνικη συνοικία της Αθήνας!



Το Ζάππειο μέγαρο η πιο απλά το Ζάππειο ήταν ένα από τα πιο επιβλητικά κτίρια της Παλιάς Αθήνας. Κτισμένο το 1888 σε σχέδια του Δανού Θεόφιλου Χάνσεν και σε μια καταπράσινη έκταση 80 στρεμμάτων ανάμεσα στον κήπο του παλατιού και του αρχαίου Ναού του Ολυμπίου Διός, ήταν η αγαπημένη περιοχή αναψυχής (αρχικά άκουγε στην ονομασία «αγελάδες») για τους κατοίκους μιας πόλης, όπου η έλλειψη πρασίνου ήταν κάτι παραπάνω από εμφανής.

Το όνομά του το οφείλει στον μεγάλο εθνικό ευεργέτη Ευάγγελο Ζάππα ο οποίος, με την προτροπή του Παναγιώτη Σούτσου, θεμελιωτή της Ελληνικής Ολυμπιακής ιδεολογίας που «ζυμώθηκε» εκείνες τις εποχές, θέλησε έτσι να χρηματοδοτήσει την ανέγερση ενός Ολυμπιακού κτιρίου όπου θα γινόταν παράλληλα πολιτιστικά δρώμενα και εκθέσεις.

Πράγματι στους Ολυμπιακούς αγώνες της Αθήνας έγιναν στις εγκαταστάσεις του οι αγώνες ξιφασκίας, ενώ στην μεσολυμπιάδα του 1906 το κτίριο χρησίμεψε σαν Ολυμπιακό χωριό. Εδώ λειτούργησαν από το 1938 και για 38 χρόνια οι «ραδιοφωνικοί θάλαμοι» της Ελληνικής Ραδιοφωνίας.



Τόσο στην Belle Époque (1890-1910), όσο και την περίοδο του Μεσοπολέμου (1910-1940) το Ζάππειο ήταν πάντα «γεμάτο». Το πρωί τον τόνο έδιναν οι νταντάδες, «τροφοί» κατά την τότε έκφραση, με τα χαρακτηριστικά μεγάλα τους στήθη που θεωρείτο και απαραίτητο επαγγελματικό προσόν. Δίπλα τους, οι υπερήλικες συνταξιούχοι με το κομπολόι στο χέρι και με συγκεκριμένη πάντα ρεζερβέ θέση στα παγκάκια. Οι συζητήσεις ατελείωτες...

"Όασις", "Αίγλη", "Περιστύλιον", "Στάδιον", "Πεύκα", ήσαν τα κέντρα που μάζευαν αριστοκράτες και αστούς ιδιαίτερα τις Κυριακές. Η «Όαση» λειτουργούσε προς την μεριά της Λεωφόρου Αμαλίας, ενώ η γνωστή «Αίγλη» στην ακριβώς αντίθετη μεριά. Τα δύο αυτά μαγαζιά έδιναν καθημερινή μάχη με τι ατραξιόν να μαζέψουν περισσότερο κόσμο. Στη μάχη αυτή ρίχτηκαν από το 1904 και οι κινηματογραφικές παραστάσεις με έργα όπως «Δέκα γυναίκες για ένα άνδρα» και αντιλαμβάνεσθε βεβαίως το αδιαχώρητο που δημιουργείτο!



Στο Ζάππειο επιδεικνύονταν με ιδιαίτερη χάρη οι νέες «κολεξιόν» και γενικά ότι πιο καινούργιο κυκλοφορούσε στη πόλη. Γι' αυτό δεν ήταν λίγες οι απανταχού της πόλης μοδίστρες, καπελούδες και άλλοι επαγγελματίες που περνούσαν συστηματικά από το Ζάππειο για επαγγελματική ενημέρωση...

Στο Ζάππειο γινόταν καθημερινά το κόρτε ανάμεσα στα δύο φύλα. Εδώ κυριαρχούσαν οι στρατιωτικοί με τις καλοσχεδιασμένες στολές τους. Ανάλογα με το βαθμό τους διάλεγαν: οι αξιωματικοί τις Ατθίδες από τα καλά σπίτια, τα φανταράκια τα δουλικά, όπως δυστυχώς αποκαλούντο τότε οι υπηρέτριες, τις μοδιστρούλες και τις καπελούδες.

Όταν σουρούπωνε στα απόμερα δρομάκια του πάρκου άρχιζαν στα παγκάκια οι «αψιμαχίες» των πιο θαρραλέων και άτακτων ζευγαριών. Με το που άδειαζαν τα κέντρα, αργά μετά τα μεσάνυχτα, τα παγκάκια καταλαμβάνονταν από άστεγους και περιθωριακούς τύπους ενώ οι νυχτοφύλακες δεν προλάβαιναν να πηγαινοέρχονται.

Ας αφήσουμε όμως τον ρεπόρτερ της εφημερίδας «Έθνος» «ΕΥ» να μας ξεναγήσει στο χώρο. Βρισκόμαστε στο 1938:
«Ζάππειο, εδώ είνε η πρωτεύουσα των Αθηνών! Γιατί εδώ θα βρήτε κίνησι κοσμοπολίτικη, συρροή απ' όλες τις άλλες... πόλεις, που κλείνει σήμερα στην αγκαλιά του το πάλαι ποτέ άστυ της Παλλάδος!

Στο πάρκο του Ζαππείου, όπου η φύσις έχει εγκαταστήση ένα περίφημο εργοστάσιο δροσιάς, παράλληλα με την πλούσια βιομηχανία του οξυγόνου, θα δήτε κάθε βράδυ τον "κινητό πληθυσμό", που συντηρεί το Ζάππειο, όπως συντηρεί και το Παρίσι!...

Στο Παρίσι θα συναντήσετε την τρελλή ποικιλία του Διεθνισμού:
Εγγλέζοι, Σπανιόλοι, Μαροκινοί, Κινέζοι, Ρώσσοι, Ινδοί, Αμερικάνοι.
Στο Ζάππειο θ' αντικρύσετε το πλούσιο ανακάτεμα του... Παναθηναϊσμού: Μεταξουργιώτες, Πατησιώτες, Λεβιδιώτες, Αχαρνιώτες, Παγκρατιώτες!



Το Ζάππειο είνε το Παρίσι της Αθήνας! Αυτό συγκεντρώνει πολλά βράδυα την αριστοκρατία των άλλων πόλεων κι' αυτό επί τέλους λανσάρει τη Μόδα! Μια κομψή Μεταξουργιώτισσα στο Ζάππειο θα δη ένα ιδιόρρυθμο καπέλλο ή ένα καλοραμμένο εμπριμέ. Και η Νίτσα, η καλή μοδίστρα του τέρματος Σεπολίων, πρέπει να πηγαίνη απαραιτήτως συχνά... στο Ζάππειο, όπως οι μεγάλες μοδίστρες οφείλουν να πηγαίνουν στο Παρίσι!

Οκτώ το βράδυ. Ο μεγάλος δρόμος του πάρκου σκεπάζεται απ' τα πλήθη που αποβιβάζουν τα ταξί και τα λεωφορεία. Ο βόμβος του συνωστισμού γεμίζει παράσιτα την ατμόσφαιρα. Τι παράξενο ηχητικό κοκτέιλ. Μικρές γλωσσίτσες, κουρδισμένες απ' τη χαριτωμένη κοριτσίστικη ελαφρομυαλιά, παράγουν οξύτατα τιτιβίσματα, καθώς παρλάρουν ακούραστες για τα πιο απίθανα θέματα...

Ένας ηλεκτρισμένος ερωτισμός πλανάται στην ατμόσφαιρα, μεταξύ ερτζιανών και αρωμάτων. Ο συνοικιακός δανδής που βρίσκεται έξαφνα στο κοσμοπολιτικό περιβάλλον, άγνωστος μεταξύ αγνώστων, διψά μο-ντέρνα περιπέτεια!... Ένα καμουφλαρισμένο εμπριμέ βαδίζει μπροστά του, λικνιστικό, χοροπηδηχτό, γεμάτο αυθάδη θηλυκότητα και συγκεκριμένες καλλονές, εύχυμες, ωραίες, γευστικές στο μάτι. Ο συνοικιακός δανδής εισπνέει βαθειά τον αέρα που φιλτράρει ο μεταξωτός ποδόγυρος και τον στέλνει κορεσμένο από άρωμα, στα φτωχά του ρουθούνια. Αχ!... Θάχη άραγε συνέχεια το ρομάντζο;

"Όασις", "Αίγλη", "Περιστύλιον", "Στάδιον", "Πεύκα". Κέντρα που εναρμονίζονται με τον κοσμοπολιτισμό του περιβάλλοντος. Η "Όασις" είνε το χαρακηριστικώτερο. Στη σκηνή της υπάρχει γνήσιος διεθνισμός. Μπαλέττα, σανσονιέ, νουμερίστες, ακροβάτες, χορευταί απ' όλα τα σημεία της Γης, συναντώνται κάθε καλοκαίρι στο μικρό, κομψό παλκοσένικο της γωνιάς του Ζαππείου. Φαντάζομαι πως ευκολώτερα βρίσκεις θέσι στην πρεμιέρα του Μπέρναρντ Σω, παρά τραπεζάκι στην "Όασι"!

Κ' είνε αληθινά ιδιόρρυθμο κέντρο. Ρεστωράν, βαριετέ, ρεβύ, μπουάτ, καμπαρέ, ό,τι θέλετε. Ή μάλλον όλ' αυτά μαζί. Παραγγέλνετε ένα καλό σνίτσελ με γαρνιτούρα θεαματική! Σοφός συνδυασμός. Ικανοποιεί συγχρόνως τη γεύσι, την όρασι, την ακοή και την όσφρησι ακόμα, όταν έχετε παρφουμαρισμένους γείτονες. Και μόνον η αφή μένει παραπονεμένη. Φοβερά μάλιστα! Γιατί την πεισματώνουν οι άλλες. Κι' ιδίως η όρασις, που καταβροχθίζει ένα λουκούλλειο θεαματικό μενού.



Στην "Αίγλη", το σνίτσελ συνοδεύεται από ελαφρά και βαρειά μουσική. Το επιπόλαιον κελάιδισμα της ντιζέζ διακόπτεται από τα επιστημονικά ηχητικά προϊόντα του σοφού λάρυγγος, που έχει ιδιόκτητον ο κ. Πρεδάρης. Ένας εύθυμος, ασημόηχος λαρυγγισμός της μικρούλας, που στονάρει ελαφρά, και κατόπιν μια διπλωματούχος μελοδραματική κορώνα του Πρεδάρη. Χωνεύεται περίφημα.

Τα τραπεζάκια της "Αίγλης" φιλοξενούν την διανυκτερεύουσαν οικογενειακήν σοβαρότητα, που παραθερίζει μονίμως από ετών στο Ζάππειο κι' έχει κάνη, φυσικά, τις γνωριμίες της εδώ. Κάθε βράδυ, η ίδια αναπαυτική μονοτονία. Παγωτό, συζήτησις, χασμουρητό και καληνύχτισμα. Στερεότυπα θέματα. Κονσερβαρισμένα καλαμπούρια. Αυστηρά πλήξις. Αδιάλλακτος ανία. Κούρα ακινησίας του μυαλού και νάρκης των νεύρων.

Παρακάτω λίγα βήματα, η άστεγη αλητεία ψαρεύει γόπες της ξηράς στο σκοτάδι κ' ετοιμάζεται να κοιμηθή μακάρια στο υπαίθριο ξενοδοχείο του Πάρκου. Το φεγγάρι έχει ανάψη δίπλα στο παγκάκι τη λάμπα πορτατίφ. Βάρδα μην επιδράμη ο πόλισμαν και μεταφέρη την πελατεία στο Λαϊκό Υπνωτήριο. Μανία που την έχει κι' αυτός!

Ως το πρωί έχει κίνησι το Ζάππειο. Το καφενεδάκι της εισόδου, γεμίζει ξενύχτιδες που αράζουν για έναν διανυκτερεύοντα "μέτριο βραστό".

Και για το τέλος μια πικάντικη λεπτομέρεια: Τον περιπατητή του Ζαππείου θα ξενίσει η παρουσία του αγάλματος του Βαρβάκη, άλλου εθνικού ευεργέτη, στον περίβολο του κτιρίου. Κανονικά το άγαλμα θα έπρεπε να βρίσκεται στο φυσικό του χώρο δίπλα στη Βαρβάκειο αγορά της οδού Αθηνάς. Έλα ντε! Εδώ σας θέλω.

Ιδού η λίγο δύσοσμη εξήγηση:
Μια ταβέρνα παλιά όσο και η Αθήνα ήταν η ταβέρνα του Τάσαινα κοντά στη Βαρβάκειο. Εδώ σερβιριζόταν και πατσάς μετά... δικαιώματος, που σήμαινε μία "κουτάλα επί πλέον ζωμού δωρεάν". Ένα, έτσι και αλλιώς, φθηνό πιάτο, αφού στοίχιζε μόνο 25 λεπτά. Η ταβέρνα αυτή υπήρξε αφορμή να μεταφερθεί ο ανδριάντας του Βαρβάκη στο Ζάππειο, αφού η "αξιότιμη" πελατεία της ταβέρνας (άνθρωποι της αγοράς) επέμεινε να μετατρέπει καθημερινά τον ανδριάντα του μεγάλου ευεργέτη σε... δημόσιο ουρητήριο! Μόλις βράδιαζε, οι πελάτες του Τάσαινα, ο ένας μετά τον άλλο, πήγαιναν να δουν αν το άγαλμα ήταν στη θέση του... Περιττό να πούμε ότι το κάτασπρο πεντελικό μάρμαρο είχε γίνει από τη νέα του χρήση... κίτρινο!!
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/60709

[The Rebel]

Όταν η μέρα άρχιζε με διαλαλήσεις ...
Οι μικροπωλητές της Παλιάς Αθήνας φρόντιζαν για το γλυκύτερο ξύπνημα.



Ποιος είσαι σύ που με ξυπνάς πρωί; Λέγει ο ποιητής. Κι' απαριθμεί την αργοσάλευτη της εκκλησίας καμπάνα και τα βαριά βήματα κάποιου άσωτου πού γυρίζει να κοιμηθή. Αυτά σήμερα εξέλιπον μαζί με την ποίηση. Σήμερα το πρώτο πουλί πού μας ξυπνά είνε ο πλανόδιος μανάβης.

Πριν ο ήλιος βγή οι λαχανόκηποι και τα περιβόλια γύρω στην Αθήνα στέλλουν εις την πρωτεύουσαν όλα τα αγαθά τους, φορτωμένα εις το γαϊδουράκι. Οι μανάβηδες εισέρχονται εις την πόλιν σαν κατακτηταί, αρχίζουν τα ξεφωνητά και αμέσως τα κοιμισμένα σπίτια το ένα μετά το άλλο ανοίγουν τα μάτια των-τα παράθυρα που βλέπουν προς το δρόμο και η νοικοκυρά προβάλλει.

Δεν υπάρχει κανένας ρωμαντισμός εις τας σκηνάς που εξελίσσονται κατά το πρωϊνον αυτό ξύπνημα. Τα κορίτσια τα οποία γύρισαν από τον κινηματογτάφο ή το θέατρο αργά, κοιμούνται βαθειά. Θα προβάλη η μαμά πίσω από τα σφαλιχτά παράθυρα. Αν το σπίτι έχη πεθερά θα προβάλη η πεθερά, διότι είνε η μόνη που ξέρει ν' αντιμετωπίση τον μανάβη.

Η γηραιά κυρία εμφανίζεται εις το παράθυρο του ισογείου, όπως είνε από το κρεββάτι, πράγμα το οποίον εις τας περισσοτέρας περιπτώσεις είνε φοβερόν. Ο μανάβης βλέπει ότι δεν βλέπει ίσως και ο καθρέπτης. Η γηραιά κυρία είνε με το νυχτικό της, μόλις αποσπασθείσα από τας αγκάλας του Μορφέως.



Ο μανάβης περιμένει στο πεζοδρόμιο εμπρός στο παράθυρο και αρχίζει η ιερά εξέτασις.

-Η μπάμιες χθές δεν άξιζαν τίποτε. Σπάγγοι. Η Λούλα μου ούτε της έβαλε στο στόμα της. Τι θα μου δώσεις σήμερα;
-Μελιτζάνες, ντομάτες ψελλίζει ο μανάβης.
-Τι να φάμε σήμερα; Λέγει η γηραιά κυρία.
Ο μανάβης σκέπτεται μια στιγμή.
Σκέπτεται και ο γάϊδαρος κυττάζοντας τη γή.
Επί τέλους λύεται το πρόβλημα του καθημερινού φαγητού.
Ντομάτες παραγεμιστές. Και αρχίζει το παζάρεμα. Η κυρία δεν αφίνει ούτε την πεντάρα. Ο μανάβης ζυγίζει τις ντομάτες, δίνει και τον σχετικό μαϊντανό και έπειτα ο γάϊδαρος ο οποίος ευρίσκεται εις τελείαν συνεννόησιν με τον μανάβη χωρίς να περιμένη ν' ακούση λέξιν προχωρεί.

Παρακάτω μια συριστική, οξεία φωνή ακούεται καθώς ανοίγει γρήγορα ένα παράθυρο από το επάνω πατωμα. Είνε μια γρηά, η οποία παζαρεύει από κεί πάνω. Ο μανάβης ζυγίζει και έρχεται το δουλάκι να παραλάβη τα ψώνια. Η δούλα είνε αφράτη. Ο μανάβης σκοντάφτει πάνω στο πεζοδρόμιο, ο γάϊδαρος κυττάζει πονηρά μ' ένα μάτι, η δούλα χαμογελά εις τον νεαρόν χωρικόν και του λέει απλώνοντας τα χέρια της προς τα λαχανικά που κρατεί στην αγκαλιά του ο μανάβης.
-Φέρτα μέσα καϋμένε. Τι στέκεσαι αυτού;



Καμμιά φορά η κυρία δεν έχει ξυπνήσει. Ο μανάβης πλησιάζει προς το παράθυρο και αρχίζει η περίεργη πατινάδα. Τεντώνοντας το λαρύγγι του, με τα μάτια ψηλά αρχίζει να διαλαλή το εμπόρευμά του. Δεν καταλαβαίνετε τίποτα. Σας θυμίζει μουεζίνη όταν ανεβαίνη στο τζαμί και καλεί τους πιστούς να προσευχηθούν. Το παραθύρι ανοίγει γρήγορα. Η κυρία με μισοκλεισμένα μάτια καθώς την χτυπά το φώς, με σιγανή φωνή λέγει: «Τι φωνάζεις; Θα ξυπνήσουν τα κορίτσια!»

Κάποτε αντί γαϊδουριού, ο μανάβης χρησιμοποιεί σούστα. Αλλά το γαϊδούρι είνε ο συνηθέστερος συνεργάτης του πρωϊνού μανάβη. Αθόρυβος, σιωπηλός, απαθής, μη εκπλησσόμενος με τίποτε, δεν ανησυχεί κανένα.

Καμμιά φορά ο μανάβης, ιδίως όταν ντεμπουτάρει εις την γειτονιά, προσπαθεί να προσελκύση την προσοχήν και το ενδιαφέρον των γυναικών εγκωμιάζων ποιητικώτατα τα λαχανικά και τα φρούτα του. Κάθε τόσο σταματά στη μέση του δρόμου, απόλυτος κύριος, ακουμβά την παλάμη του στη ράχη του γαιδάρου, ο οποίος σταματά αμέσως τεντώνει ψηλά το κεφάλι και αρχίζει με οξείαν φωνήν ύμνους προς τα σταφύλια «πούνε ζάχαρι», «απ' τ' αμπέλι», για τα πεπόνια που «ανασταίνουνε νεκρό», για τα «κρύα τα καρπούζια πούνε σαν παγωτό». Αλλά καμμιά φορά η φωνή του καλύπτεται καθώς από το αντίθετο μέρος της οδού προβάλλει άλλος γάϊδαρος φορτωμένος και μια φωνή μπάσου ακούεται: -Ντομάτες, μπάμιες, μελιτζάνες...

Τα περισσότερα σπίτια προμηθεύονται τα λαχανικά και τα φρούτα των από τον πλανόδιον μανάβη. Και μ' αυτά καταρτίζεται της περισσότερες φορές το μενού της ημέρας. Πολλές φορές βλέπετε δύο παιδιά να κρατούν ένα καλάθι και να φωνάζουν: -Κρύα σύκα!
Τι κρύα, τι αρωματισμένα, τι γλυκά, τι νόστιμα τα σύκα το πρωΐ.
Θαρρεί κανείς πως έγιναν για να τρώγονται το πρωί.

Μετά τον μανάβη μέχρι του μεσημεριού αρχίζει η παρέλασις όλων των άλλων. Πρώτα ο ψαρράς, ο οποίος δεν είνε ως επί το πλείστον φθηνός, όπως ο μανάβης. Σήμερα το πρωΐ άκουσα τον εξής διάλογο:
-Είκοσι έξ δραχμές οι κολιοί; Δεν ντρέπεσαι; Στην αγορά έχουν δεκάξη!
Ο ψαρράς παρέλυσε καθώς η ογκώδης κυρία, μπρός εις το παράθυρο, ανοιχτό, διάπλατο τον εκύτταζε στα μάτια πού λές και τον έλυωναν, όπως λυώνει η φωτιά το κερί.

Έπειτα έχουμε το κουδουνάκι του σκουπιδιάρη:
-Μαρία! Γρήγορα! Τα σκουπίδια! Μαρία!
Η Μαρία πρέπει να γίνη δέκα κομμάτια γιατί ο σκουπιδιάρης δεν περιμένει. Ο σκουπιδιάρης έχει αριστοκρατικές συνήθειες.
Εμφανίζεται μεταξύ της ογδόης και της ενάτης. Τότε έρχεται και ο κουλουρτζής.
-Κουλούρια ζεστά όλα!

Ο περιεργότερος όλων είνε ένας γέρος πρόσφυξ κουλουρτζής που δρά στα Εξάρχεια. Ποικίλλει το πέρασμά του με περίεργες φράσεις αναφερόμενες δήθεν εις κάποιο ειδύλλιο. Η φράσεις λέγονται μονορούφι και η βαρειά ανατολίτικη προφορά τις κάνει περιπαθέστερες και διασκεδαστικώτερες. Εκεί που διαλαλεί τα κουλούρια του σταματά και πετά την εξής φράσι:
-Και μούπε τι έγινες και σε χάσανε τα μάτια μου!
Τα κορίτσια τον ξέρουν, τα δουλικά τον προτιμούν, γιατί μαζί με το κουλούρι τους προσφέρει και μια φράσι πιο γλυκειά και τρυφερή από το κουλούρι.

Ακολουθούν έπειτα οι στρατιές των λοιπών επαγγελμάτων. Ρούχα, παληά παπούτσ' αγοράζω! Παληά μπουκάλια και σιδερικά. Παληά βιβλία! Διορθώνονται κλειδαριές κλπ. κλπ. Τέλος κατά τας 10 όλα τα εμπορικά συμπεριλαμβανομένων και των μεγαλειτέρων της οδού Ερμού κατεβαίνουν στους δρόμους.



Είνε ο πλανόδιος εμποράκος. Αλλά περί αυτού πρέπει να μιλήση κανείς ιδιαιτέρως. Εξελίχθη εις μέγαν παράγοντα. Τείνει ν' αντικαταστήση όλα τα καταστήματα».

(«Αθηναϊκά Νέα» 1931)
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/60551

[The Rebel]

Καλοκαίρι 1931. Για γρανίτα στην «Αίγλη» του Ζαππείου Το πιο μεγάλο νυφοπάζαρο της αστικής τάξης.



Οι νύμφες της γειτονιάς που εζήτησαν μόνιμον στρατόπεδον, όπου θα μπορούσαν να κρατήσουν καλά της θέσεις των, το ευρήκαν εις την ρωμαντικωτάτη πλατεία του Ζαππείου...

Η πλατεία πέρα-πέρα έχει μεταβληθή σε ανθόκηπον: Κούκλες, κουκλίτσες, απόπειρες κουκλών επιτυχημένες και απόπειρες αποτυχημένες. Μάτια που διατηρούν ακόμα την συνήθεια να χαμηλώνουν μπροστά σε μιάν απότομη διασταύρωσιν και μάτια που παιχνιδίζουν, ερευνούν, προκαλούν. Χαμόγελα που προβάλλουν άτολμα, και γέλια που ηχούν αργυρόηχα, ντεκολτέ που ψελλίζουν μυστικά πράγματα συγκεχυμένα και καρρέ τολμηρά, θαρραλέα, που φλυαρούν τα θελκτικά περιεχόμενα. Γάμπες κλεισμένες ερμητικώς πίσω από την αυλαίαν του ποδόγυρου, και γάμπες με σηκωμένην την αυλαίαν, ένα γοητευτικόν ανακάτωμα του σεμνού που κάνει τα πρώτα του βήματα και του ξεβγαλμένου που σταματά, ερευνά, κατατοπίζεται και παίρνει στο τέλος ύφος οσίας Μαρίας.



Εδώ χρειάζεται προσοχή. Προσοχή και τέχνη!
Ο εχθρός έχει σκεπασθή πίσω από πυκνότατον νέφος κρέπ-ντέ-σίν και απαιτείται μάτι γυμνασμένον να τον αντιληφθή, να εξακριβώση από πού κρατάει η σκούφια του. Εκείνη εκεί η μεταξωτή κάλτσα ή το κομψότατον γοβάκι ημπορεί να εξεκίνησαν από το σεμνό σπιτικό της συνοικίας, μπορεί όμως και κάλλιστα να ανήκουν εις τα ελαφρότατα είδη του πεζοδρομίου...

Βλέπετε αυτήν την απέραντον συγκέντρωσι; Έχει γίνει με σύστημα την αναλογικήν και δεν άφησε αναντιπροσώπευτη καμμία τάξιν θηλυκών. Το μοδιστρόνι που εσήκωσε μόλις το κεφάλι από την βελόνα κι' εξεστράτευσε, η ντεμουαζέλλα που μοιράζει της ώρες της μεταξύ ωδείου και υπουργείου, η καπελλού, η μανικιουρίστα, η δεσποινίς κόρη του εμπόρου της οδού Αιόλου ή του μπακάλη του Κολωνού, η δεσποινίς που εργάζεται στην Τράπεζα και δεν λείπει από της κούρσες, αλλά και η ύποπτος δεσποινίς που περιφέρει τα θέλγητρά της εις της γκαρσονιέρες, τα σεπαρέ και της καλές συντροφιές, και που ξέρει να χτυπά με τέχνην της πόρτες των φουσκωμένων πορτοφολιών, όλο αυτό το θελκτικόν μπουλούκι του θηλυκόκοσμου, έχει στρωθεί στης καρέκλες με ακοίμητον φρουρόν το μάτι της μαμάς και είνε έτοιμον να δώση την μεγάλην μάχην.

Τα καταστήματα, η τράπεζες, τα γραφεία, τα μπακάλικα, τα εμπορικά έχουν κλείσει και σε λιγάκι θα παρελάσουν οι νυμφίοι... Η συγκίνησις ανεβαίνει αρκετούς ποόντους... Εμφανίζεται η εμπροσθοφυλακή. Μερικοί νεαροί που σπεύδουν εις την «Αίγλην» χωρίς κανένα ενδιάμεσον σταθμόν.

-Ώ, μαντεμουαζέλ Λουλού... κι' απόψε εδώ;... Πώς είσθε μαντάμ;
Το χέρι της ντεμουαζέλ Λουλούς σφίγγεται με θερμότητα ογδόντα βαθμών, το χέρι της μαντάμ μαμάς με ... δέκα, μία καρέκλα προσφέρεται συνήθως και η παρέα αυξάνει. Η συζήτησις αρχίζει από την ζέστη, τρικλίζει ολόγυρα στην υγεία του σπιτιού, ψυχορραγεί καθώς προχωρεί εις την εν γένει κατάστασιν και παίρνει ζωήν όταν θίξη τον γάμον.
-Η Λουλού μου κύριε Ντίνο, να σας πώ, είνε νοικοκυρά από κούνια...
-Σώπα καϋμένη μαμά... θα με κάνεις τώρα πώς πλένω κιόλας τα ρούχα!...
-Και γιατί να μην τα πλένης; Μια νοικοκυρά πρέπει όλα να τα κάνη! Έτσι δεν είνε κύριε Ντίνο; Μια φορά και αποφασίζει κανείς ν' ανοίξη σπίτι, να μην πάρη καμμιά ξεπορτισμένη...



Η πλατεία ολόκληρη έχει γεμίσει από το άσχημον φύλον. Ο εμποροϋπάλληλος, ο λογιστής, ο δημόσιος υπάλληλος, ολόκληρος η σειρά της «χρυσής νεότητος» της μεαίας τάξεως, κάμνει θριαμβευτικήν παρέλασιν με το κοστουμάκι της ώρας –ευτυχώς που ο ράφτης δεν είνε παρών- το μαντηλάκι ανεμιζόμενον, τα μαλλιά κολλημένα με μπριγιαντίνην, το καπέλλο στο χέρι, τα παπούτσια φρεσκοβαμμένα και:

-Καλησπέρα σας δεσποινίς.
-Πώς είστε δεσποινίς;...
-Όλο κι' ομορφαίνετε, δεσποινίς...
Χειραψίες, ματιές, αναστεναγμοί, επιθυμίες, κουβεντούλες, τρυφερότητες, χαμόγελα, λιγώματα, κουνήματα, σκέρτσα, σε μίαν ατελεύτητον συλλογήν ξεσηκωμένα από το παρλάν και τον βουβόν.

Εις την νεολαία της μεσαίας τάξεως και του λαού, το πρόβλημα του γάμου δεν είνε τόσον δύσλυτον. Είνε ο απέραντος αυτός ανθώνας της «Αίγλης», σπαρμένος ίσως με πολύν αισθηματισμόν; Είνε ίσως τα φλογισμένα σύννεφα που σκουραίνουν διαρκώς εκεί πίσω από την Ακρόπολιν ή το φεγγάρι που χαμογελά εκεί ψηλά με πονηρίαν, που απομακρύνουν τους μεγάλους υπολογισμούς και τα μαθηματικά από το κατώφλι του Υμεναίου;



Το γεγονός είνε ένα:
Ότι από την κατάφωτον πλατείαν όπου γίνεται η γενική συνάντησις, ξεχωρίζουν πολύ γρήγορα κάποια ζευγαράκια που χάνονται στης σκοτεινές δενδροστοιχίες του Ζαππείου. Ο νεαρός που επιμένει δεν ευρίσκει απόρθητον την καρδίαν της ντεμουαζέλλας... Και τα σκοτεινά δρομάκια του πάρκου, οδηγούν όχι ολίγας φοράς κατ' ευθείαν εις τας ευλογίας του Υψίστου»...
(«Αθηναϊκά Νέα» 1931. Υπογράφει ο Δημήτρης Ψαθάς.)
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/60205

[The Rebel]

Πήγαινε σε παρακαλώ πάρα πέρα. Βρωμάς σκορδίλα!
Γραφικές στιγμές στα τραμ της παλιάς εποχής ...



Χθες το απόγευμα εις το τραμ συνέβη μία σκηνή, την οποίαν θα διηγηθώ όπως την ήκουσα και όπως την είδα.

Ο εισπράκτωρ του τραμ, αφού έδωσεν όλα τα εισιτήρια, επέρασε το χέρι του εις ένα από τους στύλους εις το πλάι των καθισμάτων και εστάθη εκεί. Όταν ένας εισπράκτωρ περνά το χέρι του εις ένα στύλον και στέκεται, σημαίνει ότι οι εξώσται είνε πλήρεις και δεν υπάρχει θέσις να σταθή ο υπάλληλος. Μόλις όμως εστάθη εις την θέσιν εκείνην ο επιβάτης που εκάθητο εις την γωνίαν, έδειξε σημεία ανησυχίας, αγανακτήσεως και επί τέλους ανετινάχθη και είπε εις τον υπάλληλον.
-Πήγαινε σε παρακαλώ πάρα πέρα.
Ο τόνος με τον οποίον εδόθη η συμβουλή έπαιρνε ερώτησιν.
-Και γιατί παρακαλώ;
-Γιατί;... Μ' ερωτάς γιατί; Γιατί έχεις φάη σκόρδο!

Ο υπάλληλος έμεινε μίαν στιγμήν αναπολόγητος. Δεν ήξευρε τι να ειπή και αν έπρεπε να θυμώση ή να δεχθή την αγανάκτησιν του επιβάτου άνευ διαμαρτυρίας.
-Δεν έχω το δικαίωμα να κάμω την όρεξί μου; είπεν επί τέλους.
Τώρα πλέον ο επιβάτης εξεμάνη.
-Την όρεξί σου; είπε. Την όρεξί σου να την κάνης στο σπίτι σου.
-Μα στο σπίτι μου έφαγα σκόρδο, απάντησεν ο υπάλληλος. Μήπως νομίζετε πως έφαγα στο ξενοδοχείον της Μεγάλης Βρεταννίας;
Η απάντησις έφερε κάποιαν ευθυμίαν. Όσοι δεν ήσαν εις την ακτίνα εις την οποίαν έφθανεν η οσμή του σκόρδου, έλεγαν ήδη μισοκλείοντες το μάτι:
-Ωραία!



Αλλά ο κύριος του οποίου εταλαιπωρούντο τα οσφραντικά νεύρα, εξηγριώθη περισσότερον.
-Βλέπω ότι είσαι και αυθάδης, είπε. Όταν πρόκειται να έχης υπηρεσίαν, δεν πρέπει να τρως σκόρδο, κύριε. Γιατί δεν σου χρωστούμε τίποτε εμείς να κινδυνεύωμε να βγάλωμε τ' άντερά μας.
Ο υπάλληλος τώρα προσέλαβεν ύφος σχεδόν περίλυπον.
-Α, είπε. Όταν πρόκειται να έχω υπηρεσίαν. Ωραία. Και δεν μου λέτε, πότε δεν πρόκειται να έχω υπηρεσίαν; Μήπως δεν δουλεύω από το πρωί ως το βράδυ;

Ό,τι δεν είχε κάμει η εξυπνάδα και η ολίγη αυθάδεια, το έκαμεν αυτή η συγκινητική παρατήρησις. Ο επιβάτης εμαλάκωσεν ολίγον και είπε τώρα εις ύφος παραινέσεως μάλλον:
-Δεν σου λέω, αδελφέ, έχεις και συ το δίκηο σου. Αλλά καταλαβαίνεις...
-Το καταλαβαίνω, κύριε, διέκοψεν ο υπάλληλος. Το καταλαβαίνω. Και επειδή το καταλαβαίνω έχω ένα χρόνο να το βάλω στο στόμα μου. Μα χθες το βράδυ το τράβηξε η όρεξί μου. Βρήκα μια σκορδαλιά...

Εκείνην την στιγμήν νέος επιβάτης ανέβη εις το τραμ και ο υπάλληλος απεμακρύνθη. Ο διαμαρτυρηθείς εκύτταξε πλέον με συμπάθειαν τον βιοπαλαιστήν. Έπειτα εστράφη προς τον πλαγινόν του.
-Τι να σου κάμη; Άνθρωπος δεν είνε και αυτός; Δεν έχει όρεξιν ένα βράδυ στο σπίτι του με την γυναίκα του να φάη κάτι τι που του αρέσει; Του εφέρθηκα άσχημα, το ομολογώ. Τώρα τον λυπούμαι. Μερικές φορές ο άνθρωπος είνε τόσον εγωιστής.

Ο υπάλληλος εις το μεταξύ, τελειώσας τας εργασίας του, επερνούσε πάλιν πλησίον μας και αύρα σκόρδου διεχύθη. Ο επιβάτης που είχε συγκινηθή, ανετινάχθη ως να τον εδάγκασε φείδι:

-Ας είνε, είπε. Δεν υποφέρεται...".
("Καιροί", Μάιος 1910, Φιλέας Φογγ)


https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/60011

[The Rebel]

Γκούτ νάϊτ, μάϊ λόβ! Γκούτ νάϊτ... 1937.
Αμερικάνικο πολεμικό καταπλέει στον Πειραιά.



«Το «Ρέϊντ» είνε ένα ελαφρό αμερικανικό ανιχνευτικό με δυό κοντές γκρίζες τσιμινιέρες κι' ένα θεόρατο ως εκεί πάνω άλμπουρο πίσω από την σιδερένια κόντρα γέφυρά του. Είνε κάμποσες μέρες τώρα που έχει αγκυροβολήση στη δεξιά πλευρά του Λιμεναρχείου Πειραιώς και καμαρώνει υπερήφανο με την ορθή του πλώρη γυρισμένη προς την μπούκα του λιμανιού.

Έχει πάρη πριμάτσες και η πρύμη του δεν απέχει παρά μισό μέτρο από το μουράγιο. Στην πεντακάθαρη κουβέρτα του κυκλοφορούν αξιωματικοί και ναύτες κι' ανάμεσά σ' όλους ένας κοντός γιαπωνέζος μάγερας με δυό σειρήτια κόκκινα στο μανίκι και ναυτικό άσπρο κασκέτο. Στο πίσω μέρος του πολεμικού κυματίζει η σημαία με τις κόκκινες και άσπρες λουρίδες και τα λευκά άστρα στην επάνω γωνία της.

Ένα αμερικανικό πολεμικό για το λιμάνι δεν είνε ένα συνηθισμένο πράγμα. Για τούτο κι' οι περίεργοι που σουλατσάρουν στο καλντερίμι της παραλίας στέκουν και καμαρώνουν το πλοίο και χάσκουν μπροστά στο βαρύ μεγαλείο του. Το σχολιάζουν και παρακολουθούν με προσοχή κάθε κίνησι στο ξένο καράβι.



Αλλά και άλλοι που δεν έχουν ανάγκη να φανούν εδώ, δεν άφηκαν απαρατήρητη την άφιξι του αμερικανικού πολεμικού. Ολόκληρη η παραλία και οι πάροδοί της αισθάνθηκαν την παρουσία του. Τα μπάρ και τα άλλα κέντρα διασκεδάσεως ύψωσαν από προχθές την σημαίαν του ξένου πληρώματος και οι πρόχειρες από χαρτόνι επιγραφές, ανορθόγραφες οι περισσότερες, τοποθετήθηκαν έξω από τα καταστήματα διά την προσέλκυσιν της υπερατλαντικής πελατείας.

Βγαίνουν λίγο πριν δύση ο ήλιος οι ναύτες μέσα στις τεζαρισμένες μπλέ στολές τους, με τη φρεσκοσιδερωμένη κολλαρίνα τους, το άσπρο σειρήτι στην αριστερή μασχάλη και τον απαστράπτοντα από λευκότητα ναυτικόν των σκούφον.

Τα δύο καμπαρέ της παραλίας απέκτησαν αίφνης τακτικούς θαμώνας και τα ελληνικά γκέρλς σκοτώνονται να δείξουν στους ξένους το ταλέντο τους και τη γλωσσομάθειά τους:
-Μάϊ λόβ...
-Θέν κιού...
-Βέρυ γουέλ...

Ο χορός της κοιλιάς εκπλήσσει τους Αμερικανούς ναύτες και οι μποτίλιες της σαμπάνιας και τα ουΐσκυ εκπωματίζονται για χατήρι της Λιλής και της Κάκιας με θόρυβον προς αγαλλίασιν της επιχειρήσεως, η οποία από τον πάγκον του βάθους παρακολουθεί με τον κανθό του οφθαλμού της την κονσομασιόν, η οποία όσο πλησιάζει το μεσονύκτιον γίνεται εντονωτέρα. Χορεύουν και πίνουν. Πίνουν και χορεύουν και ξελιγώνουν τις γυναίκες να τους ακολουθούν σ' έναν εξωφρενικό χορό κλακέτας χωρίς να καταφέρνουν οι δυστυχισμένες μεγάλα πράγματα. Η ορχήστρα τσακίζεται να τους παρακολουθή στο ανατριχιαστικό ξεβίδωμα τους ως τις πρώτες πρωΐνές ώρες, όσο που τα κορμιά μπαϊλντίζουν από την κούρασι.



Τότε θυμούνται και τα πλοία τα ναυτάκια. Σηκώνουνται, καληνυκτίζουν με τρυφερές περιπτύξεις τις γνωριμίες της βραδυάς, ρίχνουν πίσω στο σβέρκο το άσπρο κολλαρισμένο καπέλλο τους και με τα χέρια χωμένα στις δυό μπροστινές τσέπες ξεκινούν για το πολεμικό. Η Κική, η Φιφή, η Φρόσω και η Ασπασίτσα η πολίτισσα τους συνοδεύουν ως την πόρτα και ξελαρυγγίζονται να τους φωνάζουν:
-Γκούτ νάϊτ, μάϊ λόβ! Γκούτ νάϊτ...

Εδώ να ιδής σκαμπανεβάσμα! Τύφλα νάχουν οι θάλασσες και οι θυμοί του Ατλαντικού οι ανυπόφοροι. Περπατούν και παραπατούν και γέρνουν δεξιά κι' αριστερά σαν σκεβρομένες σκούνες εμπρός και τη στιγμή ίσα-ίσα που τρομάζετε πως θα σωριαστούν στο έδαφος τους βλέπετε να ξαναβρίσκουν την ισορροπία τους μ' ένα θαυμάσιον ελιγμό.

Ευτυχώς που το πλοίο έχει πάρη πριμάτσες και δεν χρειάζεται βάρκα για να επιβιβασθούν. Ένα φαρδύ σανίδι ενώνει το μουράγιο με την πρύμνη του. Το περνούν βιαστικά, κι' όταν πατούν στην κουβέρτα του πολεμικού ξαναβρίσκουν τον εαυτό τους. Σήμερα-αύριο το πολεμικό θ' ανοίξη τα φτερά του για το ανοιχτό πέλαγος.
-Γκούτ νάϊτ μάϊ λόβ! Γκούτ νάϊτ...».
(«Αθηναϊκά Νέα», 1937)
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/60366

[The Rebel]

Σαλιώνοντας το χαρτί περιτυλίγματος.
Μια διαχρονική συνήθεια που ξεκίνησε στα μαγαζιά της Παλιάς Αθήνας ...



«Μου τυλίγετε, σας παρακαλώ, πέντε πάστες;
-Αμέσως παρακαλώ...
Και το γκαρσόνι ή η σερβιτόρα φέρει αυθωρεί το δάκτυλον εις το στόμα, δια να πιάση το χαρτί του τυλίγματος. Όταν λοιπόν μας σαλιώνουν και τα γλυκίσματά μας, πώς να μη μας σαλιώνουν το τυρί μας, της εληές μας, της κονσέρβες μας.

Θα προτιμούσαμε να καταργηθή εντελώς το τύλιγμα, το πακετάρισμα εις τας Αθήνας. Είνε ο μόνος τρόπος δια να μη δοκιμάζη κανείς το σάλιο όλων των πωλητών. Και μεταξωτές κορδέλλες να αγοράση, θα τους της σαλιώσουν. Γιατί τώρα; Τι θέλει αυτό το σάλιωμα; Προς ευκολίαν του πωλητού; Και διατί να μην έχη ένα σφουγγαράκι βρεμμένον;



Πολύ ολιγώτερον δυνάμεθα να τους κάμωμεν παρατήρησιν. Θυμώνουν τότε, ωσάν να τους διαμφισβητώμεν τα δικαιώματά των...
-Τι, με συχαίνεσαι κύριος;
Ορίστε τώρα να απαντήσετε καταφατικώς εις την εποχήν της εξισώσεως των πολιτών. Μπορεί και να δαρείτε. Ή να δείρετε. Αλλά πρέπει να συμβή μια τέτοια βάναυσος πράξις, διότι είσθε υποχρεωμένος να ψωνίσετε το τυρί σας ή το σαλάμι σας;



-Όχι, δεν σας συχαίνομαι φίλε μου, είπα προς ένα πρόθυμον νεαρόν πωλητήν χθες, αλλά φοβούμαι μη τυχόν εξαντληθήτε από την απώλειαν τόσου πολλού σιέλου.
-Όσο γι' αυτό μη σας νοιάζη, κύριος. Πίνω μουρουνόλαδο, μου απήντησε!!!».

(σ.σ. Φαντάζομαι το νεαρό το ίδιο βράδυ στην ταβέρνα, να διηγείται με περισσή περηφάνια στους φίλους του το "τάπωμα" που έκανε στον περίεργο πελάτη που του 'τυχε πρωινιάτικα!)
(Ένα βίωμα του "Πολυντώρ", συνεργάτη των "Καιρών", Μάρτιος 1919)
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/59933

[The Rebel]

Φοβερά νέα για τους υπερτασικούς.
Και θα γίνω καλά, γιατρέ μου; Θα γίνεις και θα πεις κ' ένα τραγούδι...



Σφίξανε οι ζέστες Αυγουστιάτικα και δικαιολογούνται και κάποιες απώλειες, όπως μας έλεγαν και στον Στρατό. Έτσι διαβάζουμε στον Τύπο της Παλιάς Αθήνας την περίεργη «ανακάλυψη», γνωστού μάλιστα γιατρού, ότι το τραγούδι μειώνει την πίεση του αίματος ...
Άλλο που δεν ήθελαν και οι χρονογράφοι. Άναψαν οι πένες να χαρίσουν καλοκαιριάτικα λίγη ιλαρότητα ...

«Άλλος θόρυβος, μουσικός αυτός, μας απειλεί. Ένας ιατρός ανεκάλυψεν ότι το τραγούδι ελαττώνει την πίεσιν του αίματος. Από μίαν μακράν και προσεκτικήν μελέτην επί της σχέσεως, ήτις υπάρχει μεταξύ της φωνής και των πνευμόνων και της κυκλοφορίας του αίματος, κατέληξεν εις το συμπέρασμα ότι η πίεσις ελαττώνεται με ολίγα μαθήματα φωνητικής μουσικής.



Μία κυρία που υπέφερεν από υψηλήν πίεσιν, εθεραπεύθη με την μέθοδον αυτήν. Δηλαδή, ένα Ωδείον ημπορεί να χρησιμεύση και ως νοσοκομείο. Κάθε άνθρωπος, του οποίου ανεβαίνει η πίεσις, αντί να εισέλθη εις κλινικήν, θα εισέρχεται τώρα εις το Ωδείον δια να υποβληθή εις θεραπείαν.

Αλλά τι θα συμβή εάν όλοι οι άνθρωποι -και δεν είνε λίγοι- που υποφέρουν από πίεσιν αρχίσουν να τραγουδούν εις τους δρόμους; Διότι, αν το τραγούδι και τα φάλτσα ξεφωνητά ελαττώνουν την πίεσιν του άδοντος, ασφαλώς όμως αυξάνουν την πίεσιν του ακούοντος. Δι' αυτόν τον λόγον, η αστυνομία απαγορεύει τα άσματα. Τώρα, όμως, πως να τα απαγορεύση ή πως ημπορείτε σεις να βγήτε στο παράθυρό σας και να κακομεταχειρισθήτε τον νυκτερινόν κανταδόρον που ξεφωνίζει μετά τα μεσάνυκτα;



-Τι φωνές είνε αυτές, κύριε; Θέλουμε να κοιμηθούμε...
-Έχω πίεσι, κύριε, και θέλω να τη ρίξω.
-Τι έχετε, πίεσι;
-Μάλιστα, έφθασα στο 28. Και τραγουδώ κατ' εντολήν του ιατρού.
Ορίστε, να του απαγορεύσετε το τραγούδι. Μήπως ο άνθρωπος τραγουδεί χάριν διασκεδάσεως; Κάνει θεραπείαν. Και έχετε μάλιστα υποχρέωσιν, αν είσθε πολιτισμένος άνθρωπος, να τον βοηθήσετε εις την θεραπείαν του, να του κάνετε δηλαδή σεγκόντο...

Άλλοτε οι κανταδόροι ετραγουδούσαν οσάκις υπέφεραν από ερωτικήν πίεσιν, από υψηλήν πίεσιν της καρδίας:
"Με πόνο στο φωνάζω
Για σένανε, θεά μου,
Βαρειά είν' η καρδιά μου
Και βαρειαστενάζω...
" Ησθάνετο βάρος εις την καρδίαν ο άνθρωπος, αλλ' ήτο βάρος γλυκύ και ετραγουδούσε το βάρος αυτό με συνοδείαν κιθάρας.



Τώρα, δεν τραγουδεί και δεν παραπονείται δια το ερωτικόν του βάρος. Ακολουθεί μίαν δίαιταν που του συνέστησεν ο ιατρός, δια να ρίξη την πίεσιν.
-Να τραγουδάτε όσο μπορείτε δυνατά και κατά προτίμησιν παλαιές όπερες. Δώστε και κανένα ρεσιτάλ.
-Μα λέτε να γίνω καλά, γιατρέ μου;
-Θα γίνης και θα πης κ' ένα τραγούδι...

Και έτσι θα έλθη και η ημέρα που θα καλούμεθα εις συναυλίας, τας οποίας θα οργανώνη το Ιατροσυνέδριον ή το υπουργείον της Υγιεινής και θα υφιστάμεθα την επιδρομήν των φιλομούσων που θα μας πιέζουν να αγοράζωμεν εισιτήρια. Και αυτή θα είνε η μόνη αθεράπευτος πίεσις...».
("Έθνος", 1937)
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/59795

[The Rebel]

Στο «καλλιτεχνικό» καμπαρέ «Folies d' hiver»!
Tο μικρό οδοιπορικό στα κοσμικά κέντρα της Αθήνας του 1927-1928



Όπως γράφει η εφημερίδα «Θεατής» στο πρόλογο του σχετικού ρεπορτάζ της «Τα κοσμικά κέντρα μιας πόλεως είναι ο καθρέπτης του πολιτισμού της και του βαθμού της κοινωνικής της αναπτύξεως. Είναι πολύ φυσικό στα κέντρα αυτά, να συλλαμβάνη κανείς απτότερα της εκδηλώσεις του κοινωνικού πολιτισμού ενός λαού, της εξημερώσεως των ηθών του, της φινέτσας του...».

«Ύστερα από το ειρηνικόν τεϊοποτείον της Πλατείας του Συντάγματος και το υπερθορυβώδες «Καπρίς», καιρός είναι να επισκεφθώ και τα νυκτερινά κέντρα των Αθηνών, δια να ιδώ πού γλεντάει τέλος πάντων αυτή η αθηναϊκή νεολαία, πού αφήνει τους πλεονάζοντας ατμούς της η φλογερά ηλικία και πού προσπαθεί εξ αλλού να λησμονήση τους ρευματισμούς της και την μελαγχολίαν των ασπρισμένων μαλλιών η ζωή, η οποία, διατρέχει την καμπήν της δύσεως...

Λοιπόν, μαζύ με τον σκιτσογράφον και δύο άλλους αγαπητούς συντρόφους, μίαν από της χειμωνιάτικες αυτές νύχτες, επισκέπτομαι το εις την γωνίαν των οδών Πανεπιστημίου και Κοραή κέντρον «Folies d'hiver»... Το κέντρον αυτό είνε ένα πρόχειρον ξύλινον παράπηγμα, στημένον εκεί όπου άλλοτε ήτο ο κήπος της οικίας του αειμνήστου πολιτικού, Δημητρίου Ράλλη. Τα υψηλά δένδρα του κήπου εκόπησαν αγρίως από τον νέον ιδιοκτήτην, ο οποίος εστέγασεν από το προς την οδόν Κοραή τμήμα, το νυκτερινόν κέντρον «Folies d'hiver», ονομασθέν εν αρχή «Γκριφφόν».

Οπωσδήποτε, το γεγονός είναι ότι, η τετραμελής μας συντροφιά, ολίγον μετά την 10ην νυκτερινήν, ανέβαινε τα ολίγα πέτρινα σκαλιά της εισόδου του κέντρου, υπεράνω της οποίας υπάρχει στημένη με φωτεινά γαλλικά γράμματα, η επιγραφή «FOLIES D'HIVER».



Ολίγον μακρύτερα από την είσοδον, είναι κολλημένα εις τον τοίχον πολύχρωμα προγράμματα με τας «καλλιτέχνιδας» και τα ονόματά των και εις δύο στενόμακρες, τζαμωτές βιτρίνες, φωτογραφίες των χορευτικών «αστέρων» του καμπαρέ. Στα προγράμματα επικρατεί το όνομα της Γαλλίδος Ντωβιά.

Εις το τέλος της σκάλας υπάρχει ένας μικροσκοπικός προθάλαμος, όπου οι υπάλληλοι μας αρπάζουν τα παλτά και τα καπέλλα μας για την γκαρντερόμπα.
-Θα είμαστε, ασφαλώς, οι πρώτοι –λέγει ένα μέλος της παρέας μας, απευθυνόμενον προς κάποιον υπάλληλον.
Ο υπάλληλος απήντησε καταφατικώς και παραμέρισε το πάνινον παραπέτασμα δια να περάσωμεν.

Η είσοδός μας προκαλεί εντύπωσιν εις τους μουσικούς, τας ολίγας «κυρίας» του καμπαρέ, τον μαιτρ ντ' οτέλ και τα βαρύγδουπα και μελαγχολικά γκαρσόνια. Αλήθεια, έχετε παρατηρήσει ότι άπαντα τα γκαρσόνια των αθηναϊκών κέντρων, από των λαϊκωτέρων μέχρι των έξτρα-έξτρα αριστοκρατικών, έχουν μούτρα κατεβασμένα και αγριωπά, ωσάν να τους έχετε φονεύση τον πατέρα, τον πάππον και όλους τους προγόνους δεκαέξι γενεών;

***

Επί τέλους, ευρισκόμεθα στην στενήν αίθουσαν του «Folies d'hiver», όχι μεγαλείτερην από 80 τετραγωνικά μέτρα. Ο μπάγκος βρίσκεται σ' ένα παραπλεύρως μικρό διαμέρισμα. Η στέγη, χωρισμένη σε τετράγωνα (προφανώς... τα μαδέρια της οροφής), είναι χρωματισμένη με διάφορες ειδυλλιακές παραστάσεις. Στους τοίχους, σ' ένα χρυσοπράσινο φόντο, είναι ζωγραφισμένες κοντά-κοντά αρχαϊκές χορεύτριες σε αρμονική στάσι, με το ένα πόδι και χέρι υψωμένα.

Μια μικρή θερμάστρα κοντά στην είσοδο και πλάι της ξαπλωμένη μια χοντρή άσπρη γάτα. Γύρω-γύρω στην αιθουσούλα θεωρεία στρωμμένα με πρόστυχο πράσινο βελούδο και μέσα στα θεωρεία τραπεζάκια. Και κάτω, γύρω-γύρω στην κυρίως αίθουσα, μια σειρά τραπεζάκια. Ένα μικρό μέρος της αιθούσης είναι στρωμένο με ξύλινο δάπεδο, κάπως ψηλότερο, στο οποίον ανεβαίνει κανείς μ' ένα-δυο μικρά σκαλοπάτια. Έπειτα, άλλα δυο-τρία σκαλοπάτια, οδηγούν στο «μπόντιουμ» της ορχήστρας. Στα θεωρεία, επίσης, οδηγούν μικρές ξύλινες σκαλίτσες.

Αυτή είναι η πιο συνηθισμένη διάταξις τέτοιου είδους κέντρου. Φυσικά, άμα έχει δη κανείς τα περίφημα καλλιτεχνικά καμπαρέ του Μονάχου, το «Σιμπλιτσίσσιμους» λ.χ., με την αρμονία των χρωματισμών, του φωτισμού και της διακοσμήσεως του εσωτερικού των, δεν μπορεί παρά να χαρακτηρίση ως τελείως γυμνό και άκομψο το «Folies d'hiver» της οδού Κοραή.

Διαλέγομε ένα τραπεζάκι στο ξύλινο δάπεδο, κοντά στην ορχήστρα, αλλά ο μαιτρ ντ' οτέλ, μας λέει:
-Μην καθήσετε εκεί, γιατί φυσάει... Έχομε πλέον καθήσει. Αλλά, πραγματικά, ένα παγερό ρεύμα περνάει στις πλάτες μας. Τρεπόμεθα λοιπόν εις φυγήν και διαλέγομε ένα άλλο τραπεζάκι, στην κυρίως αίθουσαν, κάτω από ένα θεωρείον, όπου κάθονται και συζητούν μερικές «αρτίστες». Στα τραπεζάκια του ξυλίνου δαπέδου κάθονται άλλες δυο-τρεις αρτίστες, εκ των οποίων η μία γηραιά χονδρή, με μαλλιά ξανθά χάρις εις την χρήσιν του οξυζενέ. Είναι από τους κωμικούς εκείνους τύπους, που δεν ξεύρουν να καταθέτουν εγκαίρως και με αξιοπρέπειαν τα όπλα, αλλά πιστεύουν ότι η ζωή της γυναικός έχει και πέμπτην νεότητα και αρώματα λουλουδιών η πεντηκοστή άνοιξις.

Αλλά και η άλλες κυρίες του καμπαρέ, όσες βλέπομεν εκ πρώτης όψεως, δεν είναι και αυτές πολύ νέες. Μία απ' αυτές, βαμμένη τόσον χτυπητά, εμφανίζει μια περίεργη αντίθεσι με τα γλυκά γαλανά της μάτια. Έχει τα μπράτσα της και της μασχάλες της γυμνές και το φόρεμά της είναι τόσο κοντό, τόσο κοντό (η φτωχή Εύα ασφαλώς, εφορούσε κάτι περισσότερο όταν εκδιώχθηκε απ' τον Παράδεισο), ώστε έτσι που κάθεται με το ένα πόδια πάνω στο άλλο, αφήνει ακάλυπτους όλους σχεδόν τους ευρώστους μηρούς της. Και καπνίζει, καπνίζει...

***

Η ορχηστρούλα, από πιάνο, βιολί, σαξοφόν και ταμπούρλο αρχίζει ένα φοξ-τροτ. Μπρος στην ορχηστρούλα είναι τοποθετημένο ένα μεγάλο ταμπούρλο, που το εσωτερικό του φωτίζεται μ' ένα κοκκινωπό φως, ενώ πάνω στην μεμβράνη του είναι γραμμένο:
FOLIES MELODIES SIX. Αλλά δεν έρχονται ακόμη άλλοι πελάτες δια να ζωηρέψη το κέντρο, δυο μελαχροινοί χορευταί του καμπαρέ αρπάζουν από τις λεπτές μεσούλες δύο αιθέριες Γερμανίδες και χύνονται σ' έναν τρελλό χορευτικό στροβιλισμό...
Για μια στιγμή σταματάει η ορχήστρα και πάλι σε λίγο ξαναρχίζει, τώρα ένα τσάρλεστον. Τα δύο χορευτικά ζεύγη χύνονται πάλι στον χορό, στης εκνευριστικές και ξεκάρφωτες κινήσεις, στης τρεμουλιαστές ταλαντεύσεις των κορμιών...



Εκείνην την στιγμήν μπαίνουν τρεις «κυρίες», εκ των οποίων η δύο είναι φρικώδεις και μόνον η μία υποφερτή.
-Αυτές η τρεις -μας λέγει τελείως απρόσκλητον ένα γκαρσόνι με μεγάλην μύτη, εις τόνον ασυγκρατήτου θαυμασμού- ήλθαν σήμερα. Αύριο έρχονται άλλες τρεις και μεθαύριο άλλες τρεις... και βάλε... Και απομακρύενται πλαταγίζον τα χείλη του.

***

Ένα άλλο γκαρσόνι, γηραλέον με παμπάλαιον σμόκιν, μας πλησιάζει συνωφρυωμένον και αγριωπόν και μας ερωτά τι θέλομεν. Του παραγγέλλομεν τρία ποτηράκια ισπανικής «μαδέρας» και ένα «κουαντρώ». Ιδού δια την περιέργειαν και μερικαί τιμαί του καταλόγου:

Σαμπάνιες: Μουμμ (Κορντόν Ρουζ) Δρ.500
Γαλλικά κρασιά: Μεντόκ, Πομμάρ Δρ.250
Κρασιά του Ρήνου: Νιρστάνερ, Γιοχάννεσμπεργκ, Τσέλτιγκερ Δρ.250
Ισπανικά κρασιά: Μαντέρα, Μάλαγκα, Μαρσάλα,
Πόρτο (άσπρο), Πόρτο (κόκκινο), το ποτήρι Δρ. 50
Κονιάκ: Ενεσσύ, Μαρτέλλ, το ποτήρι Δρ. 50
Ουίσκυ: Τζων Χαίηγκ, Τζόνι Ουώλκερ, Μπούχαναν, το ποτήρι Δρ. 60
Λικέρ: Κουαντρώ, Μπενεντικτίν, Τσέρρυ Μπράντυ, Κιρς, Γκραν Μαρνιέ, Κυρασό, Κούμμες, Πέπερμιντ, το ποτήρι Δρ. 50
Έπειτα ακολουθούν τιμαί «μεταλλικών υδάτων», χαβιαρίου, αστακών, φουά-γκρα, φρούτων κλπ.

Ιδού, λοιπόν, με ποίας τιμάς οινοπνευματωδών ποτών και άλλων ορεκτικών, ημπορεί κανείς να μπη εις την θύραν του νυκτερινού Παραδείσου «Folies d'hiver».
Ώρα 11η. Είμαστε ακόμη οι μόνοι πελάτες.
Κυττάζω στο επάνω από το τραπεζάκι μας θεωρείο.
Μια μελαχροινή χοντρή γυναίκα με μαύρα μάτια και πυκνά μαύρα τσίνουρα, Ιταλίδα ίσως, μιλάει βραχνά με μίαν άλλην «αρτίστα».
-Io... sai... io non posso fare cosi...

Απέναντι, ένα γκαρσόνι κάθεται συνωφρυωμένο με τα χέρια κρεμασμένα.
Εκείνη, με της ξεγυμνωμένες μασχάλες και τα κοντά φουστάνια, κάνει πάλι επίδειξι των μηρών της.
Μπαίνει κ' ένας γηραιός κύριος, γνώριμος του περιβάλλοντος.
Παίρνει θέσι ανάμεσα σε δύο κυρίες και αρχίζει ατελείωτη κουβέντα μαζύ τους.
Προσέχω της «αρτίστες» που μιλούν αναμεταξύ τους. Η γερμανική επικρατεί.

***

Περασμένα μεσάνυχτα αρχίζουν τα χορευτικά νούμερα και η «αττραξιόν» του καμπαρέ. Δεν βλέπομε όμως παρά της ίδιες «αρτίστες» με άλλες όμως τουαλέττες –επί το γυμνότερον- ή ολωσδιόλου μεταμφιεσμένες, σαν μασκαρεμένες.
Μία, ντυμένη σαν Εσκιμώα, με φουστάνια κοντά μέχρις... ομφαλού, χορεύει έναν άγριο χορό.
Στην διακοπή χορεύουν και οι πελάτες με της διάφορες κυρίες.
Τώρα τα χορευτικά ζεύγη είναι αρκετά και η μικρή αίθουσα έχει γεμίσει από πελάτες και από καπνούς.
Μια σαμπάνια επί τέλους ανοίγεται, αλλά και αυτή δεν... κάνει κρότο!
Ιδού και άνθη. Ένας γέρος περιτρέχει τα τραπεζάκια δια να πουλήση μιαν ανθοδέσμη από τριαντάφυλλα, υακίνθους και άλλα λουλούδια, αλλά κανείς δεν την αγοράζει...



Θα πλησιάζη 1 μετά τα μεσάνυκτα, όταν κάνη την εμφάνισίν του ο πρώτος αστήρ του νυκτερινού κέντρου, η Γαλλίς δεσποινίς Ντωβιά, μια γερασμένη ντιζέζ και σαντέζ, η οποία, φορώντας μια πολυτελή ισπανιόλικη μαντέλλια, μεταξωτή μαύρη με άσπρα τριαντάφυλλα, μπαίνει με ύφος βασιλίσσης και παίρνει θέσι κοντά σε δύο καβαλλιέρους που την υποδέχονται με πολλές τιμές, φιλώντας το χέρι της και υποκλινόμενοι σαν παλιοί ιππότες...

Έχει μιαν απαγγελία κρυστάλλινη. Η φωνή της χονδρή, έχει μια βραχνάδα∙ αλλά είναι πολύ δυνατή. Έχει μιαν έντασι θαυμαστή στις ψηλές νότες. Απαγγέλλει διάφορες σανσονέττες και δεν είναι δύσκολη, όταν την χειροκροτούν, να πη κι' άλλες.
Η ορχηστρούλα την συνοδεύει, ενώ ο προβολεύς ρίχνει επάνω της οργιώδεις φωτισμούς. Η δεσποινίς Ντωβιά φορεί στο ένα της πόδι ένα ψιλό, χρυσό βραχιολάκι. Βήχει κάθε τόσο. Rentrons chez moi...
Έτσι, τελειώνει μια χαριτωμένη καντσοννέττα της. Τελευταίο, λέει ένα ισπανικό τραγούδι, το γνωστόν «Πέντρο», που της το ζητούν επιμόνως και οι πελάτες. Το λέει με μια φωνίτσα και μια διαβολιά φραντσέζικη, που χαλάει κόσμο. Ακούμε μερικά:
Caramba! Amigos!

Το κέντρο σείεται από τα χειροκροτήματα. Η διαβολεμένη Φραντσέζα ανεβαίνει στο μπόντιουμ, κοντά στην ορχήστρα και τραγουδάει με μπρίο, χτυπώντας τα χέρια της. Ο χορός κάτω γενικεύεται. Ένα μέλος της συντροφιάς μας, η οποία έως την στιγμήν εκείνην είχε κρατήσει απόλυτην ουδετερότητα, σηκώνεται και ζητάει μια από της τέσσερες νεαρές «γερμανιδίτσες» και χορεύει μαζύ της.

Στης 3 το πρωί πληρώνομε και φεύγομε, ενώ η φασαρία και το γλέντι συνεχίζεται...».
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/59626

[The Rebel]

Ω εσείς οι εισερχόμενοι, χάσετε κάθε ελπίδα...
Συνεχίζουμε τον κοσμικό περίπατο με το περιβόητο «Καπρίς»



Ξεκινήσαμε σε προηγούμενο σημείωμά μας, παρέα με την εφημερίδα «Θεατής» ένα μικρό οδοιπορικό στα κοσμικά κέντρα της Αθήνας του 1927-1928. Μετά το Tea Room του κυρίου Χρυσάκη θα σας πάω σήμερα στο κοσμικό «Καπρίς» Όπως γράφει η εφημερίδα στο πρόλογο του ρεπορτάζ «Τα κοσμικά κέντρα μιας πόλεως είναι ο καθρέπτης του πολιτισμού της και του βαθμού της κοινωνικής της αναπτύξεως. Είναι πολύ φυσικό στα κέντρα αυτά, να συλλαμβάνη κανείς απτότερα της εκδηλώσεις του κοινωνικού πολιτισμού ενός λαού, της εξημερώσεως των ηθών του, της φινέτσας του...».

Ας δούμε λοιπόν και το περιβόητο «Καπρίς»:
«Ένα από τα κοσμικώτερα χορευτικά κέντρα των Αθηνών είναι αναμφιβόλως και το «Καπρίς», το γνωστότατον «αριστοκρατικόν» κέντρον, το οποίον προ δεκαετίας περίπου έχει ιδρυθή εις τα υπόγεια του μεγάρου, Ατθίδος κυρίας της ανωτέρας τάξεως, παραπλεύρως του τέως Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας (σ.σ. αναφέρεται στην οδό Σταδίου κοντά στην σημερινή πλατεία Κλαυθμώνος).

Εις κάποιαν εφημερίδα, μάλιστα, όταν ήνοιξε δια πρώτην φοράν τας πύλας του το «Καπρίς», είχε γραφή, ότι εκεί όπου εχόρευαν, ηλεκτρισμένα, τα κομψά ποδαράκια τόσων ωραίων κυριών και δεσποινίδων, εσταυλίζοντο τα άλογα της ιδιοκτήτριας, τα οποία εκτυπούσαν ανυπόμονα με της πεταλοφόρες οπλές των, το υγρό χώμα του σταύλου.

Οπωσδήποτε αυτό δεν έχει καμμίαν σημασίαν. Εξέλιξις είναι αυτή. Με την καταπληκτική αύξησιν του πληθυσμού της πρωτευούσης, όλα τα υπόγεια των κεντρικών αθηναϊκών σπιτιών, τα οποία άλλοτε εστέγαζον μπουγαδοκόφινα και κάρβουνα, μετεβλήθησαν τώρα εις... κομμωτήρια κυριών, μοντέρνα μπαρ και δεν ξεύρω τι άλλο ακόμη.

***

Ανεξαρτήτως όλων αυτών, το αξιοσημείωτον γεγονός είναι, ότι ένα από τα βράδυα αυτά, στης 7 ακριβώς, έμπαινα εις το «Καπρίς». Ομολογώ ότι η επίσκεψίς μου εις το κοσμικόν αυτό κέντρον, είναι η πρώτη και συνεπώς η περιγραφή μου από αυτήν, έχει και την παρθενικότητα των πρώτων εντυπώσεων.



Μπαίνει κανείς από μίαν τζαμένια πόρτα στην στενήν είσοδον, καλά φωτισμένην, της οποίας το δάπεδον είναι ελαφρά επικλινές, αφού το χορευτικό κέντρο είναι λίγο υπόγειο. Πριν από την στενόμακρη αυτήν είσοδο, υπάρχει ένα είδος «Χωλ», η μια πλευρά του οποίου είναι πιασμένη από την φωτισμένη βιτρίνα κάποιας καπελλούς, που εκθέτει μοντέλλα γυναικείων καπέλλων. Σε μιαν άκρη, ένας γέρος λούστρος ξεσκονίζει τα παπούτσια εκείνων που μπαίνουν.

Η στενή είσοδος είναι πιασμένη από υπηρέτες του χορευτικού κέντρου, με στολές, που σας παίρνουν το παλτό και το καπέλλο σας και τα παραδίδουν στον υπάλληλο της «γκαρνταρόμπας», ο οποίος προβάλλει σαν φασουλής κάτω απ' το βάθος του υπογείου και σας δίνει ένα στρογγυλό χαρτονάκι με τον αριθμό σας.

Στο τέρμα του στενού διαδρόμου ένας άλλος υπάλληλος σ' ένα ξύλινο «γκισέ», εισπράττει το δικαίωμα εισόδου εις τον χορευτικόν παράδεισον. Πέντε δραχμές!... Πόσο φθηνά πουλιέται η ευτυχία στην κλασσικήν αυτή γη!...

Ανοίγει δεύτερη τζαμόπορτα και βρίσκεται κανείς στον προθάλαμο του παραδείσου.

Ζητάω πληροφορίες από τον υπάλληλο που πουλάει τα εισιτήρια –ας πούμε τον Άγιο Πέτρο του υπογείου χορευτικού παραδείσου- και αυτός με πληροφορεί, ότι η απογευματινές ώρες που δίδεται τσάι και χορεύουν, είνε από της 6 έως της 9. Έπειτα την νύχτα, ύστερα από της 10, δίδονται χοροί που κρατούν έως στης μεταμεσονύχτιες ώρες.

***

Η δεύτερη τζαμόπορτα οδηγεί σ' ένα μικρό τετράγωνο μπαρ με μπουφέ και τέλος μπαίνει κανείς στην χορευτικήν αίθουσα.

Καμμιά επιγραφή δεν υπάρχει σαν της πύλης της κολάσεως του Δάντη «Ω εσείς οι εισερχόμενοι, χάσετε κάθε ελπίδα...». Και είναι φυσικό, εφ' όσον δεν πρόκειται περί Κολάσεως, αλλά περί Παραδείσου. Και όμως, ένα κοκκινωπόν φως επικρατεί παντού. Είναι άραγε η ανταύγειες των φλογών της κολάσεως; Και αυτοί οι δαιμονικοί θόρυβοι που ακούω και τα ουρλιάσματα, τι είναι; Είναι οι κολασμένοι που καίγονται μεσ' στης φωτιές και της πίσσες; Και είναι τα τάγματα των διαβόλων που στριγγλίζουν έτσι θριαμβικά;

Τι παραισθήσεις είναι αυτές; Βρίσκομαι στην αίθουσα του «Καπρίς», στον χορευτικό παράδεισο της αθηναϊκής νεολαίας. Μέσ' στο κοκκινωπό ημίφως και τους τρομερούς κρότους, κατορθώνω να κατατοπισθώ και να διακρίνω ότι τα εμπρός τραπέζια, που είναι και τα πλησιέστερα προς τους χορευτάς, είναι όλα πιασμένα. Μένουν μερικά ολωσδιόλου μικρά τραπεζάκια στο πίσω μέρος του διαδρόμου, που σχηματίζεται κάτω από τα θεωρεία, τα οποία είναι γύρω-γύρω στην αίθουσα, στο μισό του ύψους της και στηρίζονται στο δάπεδο με κολώνες. Ένα φρακοφορεμένο γκαρσόνι μου δείχνει θέσι σ' ένα απ' τα τραπεζάκια αυτά, με ολόασπρο σκέπασμα:

-Παρακαλώ ένα τσάι...

Το γκαρσόνι απομακρύνεται κ' εγώ προσπαθώ να διακρίνω τα γύρω μου πρόσωπα και πράγματα. Σε μια στιγμή η τζαζ-μπαντ σταματάει το δαιμονιώδη θόρυβό της και τα χορευτικά ζεύγη, με ξαναμένα μάγουλα, γυρίζουν στα τραπεζάκια τους.

Η αίθουσα φωτίζεται τώρα καλλίτερα. Οι τοίχοι είναι ταπετσαρισμένοι με σχεδιάσματα απροσδιορίστων σχημάτων και χρωμάτων, στα οποία όμως, κατά πάσαν πιθανότητα, επικρατεί το ροζ και το πράσινο. Μεγάλοι κρυστάλλινοι καθρέφτες, δίχως κορνίζες, είναι εφαρμοσμένοι στους τοίχους και στενώτεροι στης κολώνες που βαστάζουν τα θεωρεία και πολλαπλασιάζουν σε φανταστικά βάθη τους χορευτές και τους καθημένους στα τραπεζάκια της, όχι μεγάλης (για να μην πω στενόχωρης), χορευτικής αιθούσης.



Στα τραπεζάκια που είναι γύρω στην χορευτική αίθουσα και στο βάθος της, διακρίνω παρέες –νεαρούς δανδήδες και κοριτσόπουλα- και ζευγαράκια που πλησιάζουν τόσο πολύ τα κεφάλια τους και λένε και λένε αδιάκοπα και κάθε τόσο ξεσπούν σε γέλια. Μια χονδρή δεσποινίς με μπλε φόρεμα, καπνίζει αγρίως. Οι καβαλλιέροι της, δεν προφταίνουν να της προσφέρουν σιγαρέττα και να της δίνουν φωτιά.

Δίπλα μου, ένα νεαρό ζευγαράκι ερωτευμένων χορεύει ακούραστα και σε κάθε διακοπή πίνει τα ουζάκια του. Εκείνη είναι ασφαλώς κάποια δακτυλογράφος. Εκείνου η εμφάνισις και οι τρόποι, τον δείχνουν ανωτέρας κοινωνικής τάξεως...

***

Αλλά να, η μουσική ξαναρχίζει. Είναι μια ανοικονόμητα θορυβώδης τζαζ-μπαντ, της οποίας οι παίκται είναι μαύροι. Το ταμπούρλο κυριολεκτικώς οργιάζει, τα χάλκινα βρυχώνται. Οι αράπηδες γκαρίζουν, ουρλιάζουν. Ταυτοχρόνως με το ξαναρχίνισμα της μουσικής, τα νεαρά ζευγαράκια σηκώνονται απ' της θέσεις τους, προσεγγίζουν πάλι, ενώνονται, σφίγγονται και... χορεύουν... ενώ ο φωτισμός της αιθούσης μετριάζεται πάλιν, επί το αισθητικώτερον...

Στην οροφή, σμήνη από ηλεκτρικά γλομπάκια ανάμεσα σε ψεύτικα, κόκκινα τριαντάφυλλα ρίχνουν το λιγοστό τους φως πάνω στα ζευγαράκια των χορευτών, τα οποία, άλλωστε, φωτίζονται και... εκ των κάτω. Μη νομίσετε δε, ότι πρόκειται περί μεταφορικής εκφράσεως. Κάτω στο πάτωμα υπάρχουν, με μιαν ορισμένην έκτασιν, αντί παρκέττου ή πλακών, μεγάλα τετράγωνα γυάλινα, άσπρου και κυανού χρώματος, που φωτίζονται προφανώς από το υπόγειο.

Κάποιος ξένος κύριος δίπλα μου, μιλώντας μαζί με την ντάμα του για το φωτισμένο πάτωμα, την βεβαιώνει ότι είναι απλώς φωτεινές χρωματιστές προβολές που στέλλονται προς το δάπεδον από κάποιον προβολέα ψηλά απ' τα θεωρεία.

Και τι ζέστη, Θεέ μου, που κάνει μέσα στην χορευτικήν αίθουσα, στην ώρα εκείνη του συνωστισμού... Ο ιδρώτας γυαλίζει στα μέτωπα των νεαρών χορευτών...

***

...Ώρα 8 μ.μ.. Μερικά ζεύγη σηκώνονται και φεύγουν, έρχονται όμως άλλα. Και αυτά που έρχονται είναι περισσότερα από εκείνα που φεύγουν... Αλήθεια, πόσο ανεπαρκής είναι η χορευτική αυτή αίθουσα για να περικλείση την τρελλή χαρά της αθηναϊκής νεότητος!...».
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/59412

[The Rebel]

Το παλιό τεϊοποτείο του Χρυσάκη. Ένα κέντρο μ' ευγενική αθηναϊκή παράδοση.
Mια περιήγηση στα κοσμικά κέντρα της Αθήνας του 1927.



Όπως γράφει στο πρόλογο του ρεπορτάζ η εφημερίδα «Θεατής»:
«Τα κοσμικά κέντρα μιας πόλεως είναι ο καθρέπτης του πολιτισμού της και του βαθμού της κοινωνικής της αναπτύξεως. Είναι πολύ φυσικό στα κέντρα αυτά, να συλλαμβάνη κανείς απτότερα της εκδηλώσεις του κοινωνικού πολιτισμού ενός λαού, της εξημερώσεως των ηθών του, της φινέτσας του...».

Ας συνοδεύσουμε λοιπόν τον ρεπόρτερ στην πρώτη του επίσκεψη στο Σύνταγμα. Στο αριστοκρατικό «Tea Room» του κυρίου Χρυσάκη.

«Αρχίζω από το παληό τεϊοποτείον Χρυσάκη, επί της πλατείας Συντάγματος, εις το μεσαίον πάτωμα της οικίας Σιμοπούλου. Το τεϊοποτείον αυτό έχει διατηρήσει τον αρχικόν, ήρεμο χαρακτήρα του, τίποτε σχεδόν δεν μετεβλήθη, εκτός, ίσως, του εσωτερικού του και της επιπλώσεώς του που επάληωσαν. Κατά πάσαν πιθανότητα, πολλοί από τους σημερινούς του πελάτες θα είναι οι ίδιοι που ήσαν προ μιας εικοσαετίας. Μόνο, βέβαια, που θα εγέρασαν σ' αυτό το διάστημα. Αυτό δεν τους εμποδίζει, φυσικά, να έρχονται να πάρουν το τσάι τους, κάθε απόγευμα στις 5, στο «Tea Room» της πλατείας του Συντάγματος.



Ο ασπρομάλλης κ. Χρυσάκης, διατηρεί την θέσι του στον μπάγκο, ο οποίος δεν έχει αλλάξει θέσι, όπως άλλωστε δεν έχουν αλλάξει θέσι και τα τραπεζάκια και τ' άλλα έπιπλα του παλαιού τεϊοποτείου.

Το «Tea Room» του Χρυσάκη, όσο κι' αν έχη αγγλικήν επιγραφή, όσο κι' αν συχνάζεται από πολλούς Άγγλους, όσο κι' αν ακούς να ομιλείται η αγγλική γλώσσα στης μεγάλες, ήρεμες αίθουσές του, της απογευματινές ώρες της τεϊοποσίας –είναι ένα γνησιώτατον αθηναϊκόν κέντρον, τόσον βαθέως αθηναϊκόν, όσο είναι και η πλατεία Συντάγματος... Είναι ένα παληό αθηναϊκό κέντρο, που δεν το άγγιξε διόλου ο μοντέρνος σνομπισμός των νέων κέντρων της πρωτευούσης, ένα κέντρο μ' ευγενική αθηναϊκή παράδοσι.

Αρχικώς, το «Tea Room» αυτό, ήταν αποκλειστικώς και αυστηρώς τεϊοποτείον. Έπειτα, μετά τους πολέμους του 12 και 13, μετεβλήθη και σε εστιατόριον, το οποίον έδιδε γαλακτερά, αυγά και χορταρικά. Τώρα είναι και τεϊοποτείον και εστιατόριον κρεωφαγικόν.

***

Μπαίνω ένα από τ' απογεύματα αυτά, ακριβώς στας 5 στο «Tea Room» και κάθομαι σ' ένα τραπεζάκι στο βάθος της μεγάλης αιθούσης. Κυττάζω γύρω μου το παληό γνώριμο περιβάλλον, αμετάβλητο κατά τ' άλλα και μόνο γερασμένο.



Σ' ένα τραπέζι, στην άλλην άκρη της αιθούσης, κοντά στο παράθυρο που βλέπει προς την πλατεία Συντάγματος, δύο κύριοι, μεσήλικες, εμπορευόμενοι προφανώς, μιλούν για τις υποθέσεις τους με ζωηρές χειρονομίες, αφήνοντας το τσάι τους να κρυώνη.

Ευτυχώς η αίθουσα είνε καλά θερμασμένη και χάμω στρωμένα παχειά χαλιά. Υπό τους όρους αυτούς, η παραμονή είναι πολύ ευχάριστη και, περιμένοντας να έλθη η δεσποινίς που σερβίρει, επιδίδομαι με άνεσι στην προσεκτική επισκόπησι του περιβάλλοντος και των τεϊοποτών της ώρας εκείνης.

Δυο μεγάλοι καθρέπτες στηριγμένοι σε πολύτιμες, σκαλιστές, μαύρες κονσόλες, δυο γύψινες προτομές του Γεωργίου και της Όλγας, ραγισμένες και φαγωμένες απ' την πολυκαιρία, ξαναλαδομπογιατισμένες, στηριγμένες σε δύο στήλες από χρωματιστό μάρμαρο και μια μικρή θαλασσογραφία, συμπληρώνουν την επίπλωσι της παλαιάς αιθούσης. Ένα μικρό, το εσωτερικώτερο τμήμα της αιθούσης, είναι σκεπασμένο με μια γυάλινη στέγη, η οποία έχει πάρει το χρώμα της σκουριάς από την πολυκαιρία. Τα τραπεζάκια είναι σκεπασμένα με μάρμαρο και η καρέκλες και τα καναπεδάκια, είναι φτιαγμένα από καλάμι των Ινδιών.

Τρεις γρηές Αγγλίδες κάθονται κοντά μου και μιλούν ήρεμα, τόσο ήρεμα και σιγανά, ώστε κάθομαι ένα μέτρο μακρυά και δεν της ακούω. Αν ήσαν Ελληνίδες... Η μία από της γηραιές θυγατέρες της Αλβιόνος, φοράει μεγάλα γυαλιά και είναι κατακόκκινη, η άλλες δύο έχουν κίτρινα και ζαρωμένα πρόσωπα.

Μιλούν και περιμένουν το τσάι τους. Τι περίεργο, αλήθεια... Μιλούν τόσην ώρα και ούτε μια στιγμή δεν μιλούν όλες μαζύ ή έστω, και η δύο, αλλά η κάθε-μία χωριστά.



Σε άλλο τραπέζι, δύο Αγγλίδες, η μία γρηά κ' η άλλη νεώτερη. Στο κέντρο της αιθούσης, μια ξένη δασκάλα ώριμης ηλικίας μ' ένα μικρό κοριτσάκι, μια κουκλίτσα με φορεματάκι και σκουφίτσα μπλε...».
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/59077

[The Rebel]

Τάβλι - σκάκι:
1-0 Τι παιζόταν παλιά στα καφενεία.



«Ενώ εμάθομεν παν ξενικόν παιγνίδιον, χωρίς να υπάρχη κίνδυνος να καθυστερήσωμεν και εις την γνώσιν παιγνιδίων των κατοίκων του πλανήτου Άρεως... με όλα ταύτα, εμμένωμεν οι περισσότεροι Έλληνες εις το τρομερόν εκείνο τάβλιον.
Είπε κάποιος, και δεν ωμίλησε ανακριβώς:
-Δεν κάμνουν τόσον κρότον όλα τα αυτοκίνητα της Ελλάδος καθ' εκάστην, όσον κάμνουν τρομακτικώτερον πάταγον τα παιζόμενα τάβλια εις τα καφφενεία και τας λέσχας της. -Μόνον; Προσέθεσε άλλος καλλίτερον πληροφορημένος. Και εις τα σπίτια ακόμη. Διεταράχθη η οικογενεική γαλήνη από το τάβλιον, όσον όχι από την γυναίκα εις την ανθρωπίνην κατοικίαν.

Πραγματικώς, παίζουν σήμερον και γυναίκες τάβλιον εις αιθούσας. Δεν είνε αρκετά το πόκερ, το ραμή, αλλά ζητείται μεγαλυτέρα φαιδρότης δια των κρότων του ταβλίου. Αφηγήθη ειδήμων των παραδόξων τούτων κοινωνικών συνηθειών, ότι γνωρίζει κοσμικάς κυρίας, αι οποίαι τρελλαίνονται δια το τάβλιον και τον ναργιλέν:
-Δεν παίζουν ζάρια; Τον ηρώτησαν.
-Δεν ευκαιρούν από την αφοσίωσίν των εις το τάβλιον.

Δεν είδατε πόσον φωνάζουν οι
παίζοντες κοντσίναν, πρέφαν,
πόκερ, μπριτζ; Φωνάζουν,
συζητούν, βρίζουν
περισσότερον παρά παίζουν.
Πώς να μη δείξουν, λοιπόν,
εξαιρετικήν προτίμησιν προς
παιγνίδιον, το οποίον τοις
παρέχει ευρυτάτην ευκαιρίαν να
χειρονομούν ζωηρώς, να
χτυπούν παταγωδώς τα
κατηραμένα εκείνα στρογγυλά
ξυλαράκια;

Τούτο παίζεται πλέον εντός και εκτός των καφενείων, εις τα πεζοδρόμια, εις κήπους, εις εξώστας, εις ταράτσας, εις ατμόπλοια, εις λουτροπόλεις, εξοχάς. Ισχυρίσθη παραδοξολόγος ότι είδε, προ παντός δε ήκουσε ο ατυχής, κυρίας παιζούσας τάβλιον και εις αυτοκίνητον. Έχουν μικρόν τάβλιον εις το τσαντάκιόν των. Μικρόν μεν, αλλά πολύκροτον φοβερά, όπως και τα πιστολάκια της μικράς τσέπης...

Ηρώτησε όμως κάποιος:
-Αλλά τι είνε εκείνο το οποίον καθιστά παρ' ημίν τόσον πολύ αγαπητόν, τόσον ακαταγώνιστον το, όχι και πολύ ευπρεπές αυτό, παιγνίδιον.
-Ακριβώς η ασχήμια του, είπον αρκετοί.
-Και προ πάντος ο κρότος του. Αγαπά ο Έλλην τον πάταγον και όταν παίζη.



Δεν είδατε πόσον φωνάζουν οι παίζοντες κοντσίναν, πρέφαν, πόκερ, μπριτζ; Φωνάζουν, συζητούν, βρίζουν περισσότερον παρά παίζουν. Πώς να μη δείξουν, λοιπόν, εξαιρετικήν προτίμησιν προς παιγνίδιον, το οποίον τοις παρέχει ευρυτάτην ευκαιρίαν να χειρονομούν ζωηρώς, να χτυπούν παταγωδώς τα κατηραμένα εκείνα στρογγυλά ξυλαράκια;

Ουδείς τα μετακινεί ησύχως, ευπρεπώς, αλλά τα κτυπά θορυβωδέστερον τυμπάνου. Όταν δε έχει η φυλή το τύμπανον ως συνηθέστερον μέσον εκδηλώσεως της ευθυμίας της, θα ήτο αντινομία να μη είχε και το παταγώδες τάβλιον ως μέσον σκοτωμού της ώρας της. Θα παρετηρήσατε βεβαίως ότι σπανίζουν πολύ οι σκακισταί εις τον τόπον μας. Εις αυτάς τας Αθήνας, δεν υπάρχουν πλέον και οι ελάχιστοι εκείνοι σκακισταί, οι οποίοι κατελάμβανον κάποιαν γωνίαν εις καφφενείον, ήσυχοι, σκυμμένοι, σκεπτικοί, αφωσιωμένοι επί μακράς ώρας εις το παιγνίδιόν των.

-Αλήθεια, τι απέγιναν οι ολίγοι εκείνοι τύποι; ηρώτησαν μερικοί.
-Εξετοπίσθησαν, εξωρίσθησαν εκ των καφφενείων ως άχρηστοι οχληροί. Δεν είχον θέσιν μεταξύ των άλλων πελατών, των πολυθορύβων, των φωναζόντων, των συζητούντων μεγαλοφώνως, των τυπτόντων την χείρα των, τον γρόνθον των, την ράβδον των εις τα μάρμαρα των τραπεζιών και προ παντός, των τυπτόντων τους πεσσούς του ταβλίου με τόσην ορμήν και τόσον κρότον, ώστε ερραγίζοντο οι τοίχοι. Εθεωρήθησαν οι ήρεμοι, γαληνιαίοι, άφωνοι, ουδένα θόρυβον ποιούντες σκακισταί, ως σκάνδαλον και τους έκλεισαν την θύραν των καφφενείων. Κατηργήθη εις ταύτα το άκροτον ζατρίκιον και αφέθη απεριόριστον και ακατάλυτον το κροτικώτατον τάβλιον, ως συμφυέστερον με τας συνηθείας μας και τας εν γένει αντιλήψεις μας, εις την ζωήν.



-Mας αρέσει, λοιπόν, τόσον πολύ ο κρότος, ο πάταγος;
Αλλά διατί;
- Τι δύναταί τις να γνωρίζη περί των μυστηρίων της φυλής; Ίσως τούτο. Ότι επιδρά η φύσις.
- Αλλά είνε τόσον ήρεμος η ελληνική φύσις. Εδώ, σπανίως βροντά και ο ουρανός μας, διότι σπανίζουν αι καταιγίδες.
- Ναι, αλλά δεν πρέπει να λησμονώμεν την φυσικήν διαμόρφωσιν του εδάφους της χώρας μας. Καθώς υπάρχουν πολλά όρη και πολλαί χαράδραι, συνηθίζουν να φωνάζουν οι άνθρωποι, βροντωδώς μακρόθεν, όπως συνεννοούνται. Απέκτησαν, λοιπόν, την έξιν της κραυγής, του θορύβου.
- Αλλά χαράδραι εις την πρωτεύουσαν; Που ευρέθησαν;
- Είνε περισσότεραι και από τας των ορέων. Έχομεν οδούς, παρακαλώ».
(«Θεατής», Ο Καρυοθραύστης, Σεπτέμβριος 1927)
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/58968

[The Rebel]

Το μεράκι του ψωμά Αν όλοι οι Ρωμιοί αγαπούσαν έτσι τη δουλειά τους ...



Όλοι μας έχουμε καθημερινά την εντύπωση ότι ελάχιστοι αγαπούν και κάνουν καλά την δουλειά τους. Τόσο που μένουμε άναυδοι όταν συναντούμε καλούς επαγγελματίες σε όποια βαθμίδα επαγγελματική ή κοινωνική και να ανήκουν.

Οι στατιστικές προσπαθούν να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα παρουσιάζοντας πίνακες με το πόσο πολύ χρόνο είμαστε στη δουλειά μας σε σχέση με άλλες χώρες ή πόσες λίγες μέρες διακοπές παίρνουμε. Για μένα αυτά δεν λένε τίποτα.

Έχω την αίσθηση ότι τα παλιά χρόνια δεν ήμασταν έτσι. Θεωρώ ότι οι πρόγονοί είχαν μια εντελώς διαφορετική οπτική στο θέμα.

Σας έχω σήμερα, αφορμή ίσως για συζήτηση, έναν ύμνο του Σπύρου Μελά που με το ψευδώνυμο «Φορτούνιο» έγραφε το 1935 στο «Ελεύθερο Βήμα». Έναν ύμνο σ' έναν ταπεινό ψωμά που τιμούσε τον εαυτό του και το επάγγελμά του. Προσέξτε είναι χαρακτηριστικό ότι ούτε καν αναφέρει τ' όνομά του. Οι καλοί είναι τις πιο πολλές φορές ανώνυμοι ...



Υπάρχει ένας τύπος αθηναίου ψωμά, που αξίζει να τον παραλάβω σ' αυτή τη στήλη. Τον γνωρίζουν όσοι περνούν τακτικά ή κάθονται γύρω από την πλατεία Βικτωρίας. Πριν τον ιδούν τον ακούνε:

Τ' ανοιξιάτικα πρωινά με τα χελιδόνια, τα φθινοπωρινά με τα σύννεφα και τα φύλλα που πέφτουν, τα χειμωνιάτικα με το βοριαδάκι, τα καλοκαιρινά με τη λαύρα, ο ήχος της τρομπέτας του θα σκορπίση τις χαρούμενες νότες της στον αέρα της συνοικίας, που τον υποδέχεται σα βασιλέα, με τη φαιδρή σημαιοστόλιση των πολυχρώμων σκεπασμάτων που κρέμονται απ' τα παράθυρα για τον αερισμό.

Αυτή δεν είνε τρομπέτα ψωμά, μονότονη σαν των τραίνων: είνε όργανο εξευγενισμένο. Αυτός ο ψωμάς θέλει να μοιράζη στην πελατεία το μέγα κι' επιούσιο αγαθό του με μουσική. Παίζει ένα σκοπό απλόν, ορχηστρικόν, ορεκτικό σαν τη μυρουδιά του φρεσκοξεφουρνισμένου ψωμιού.

Ο δρόμος ξυπνάει χαρούμενα με τις δροσερές αυτές νότες που θυμίζουν πανηγύρια υπαίθρια, θεάματα, παληάτσους, επαρχιακά ιπποδρόμια, όλες τις μεγάλες έλξεις των παιδικών μας χρόνων.



Ο κόσμος να χαλάση, εφτά χιλιάδες στρατιωτικοί νόμοι να κηρυχθούν, αυτός θα παιανίση. Κάπου-κάπου μάλιστα, προσπαθεί να προσαρμόση τον σκοπό του στην ατμόσφαιρα της ημέρας. Στο κίνημα σάλπιζε στρατιωτικά. Και παρά λίγο να πάη στο μπουδρούμι επί εσχάτη προδοσία.

Ένα πλήθος γυναικεία κεφαλάκια μ' αχτενισιές, με φακιόλια, με σκούφους, με κατσαρά, με χαρτάκια θα βγουν στα παράθυρα να τον ράνουν μ' άλικα ή χλωμά χαμόγελα. Είν' ένας λεβεντάκος –θα τον έλεγα λεβέντη, αλλά του λείπει ανάστημα- στρουμπουλός, καθάριος, στα κάτασπρα, μαύρες τιράντες και μαύρη περιποιημένη τσάντα στο πλευρό του για την είσπραξη. Μετά την τρομπέτα αρχίζει το παρλαμέντο. Είνε λυρικός. Τα βλέπει όλα ωραία.
-Γλυκειά μου μαυρομάτα –θα πη στο πιο μέτριο τσιμπλούδικο δουλικό-, κατέβα να πάρης τη φραντζόλα σου!

Ομιλητικός στους άνδρες, κομπλιμεντόζος στις γυναίκες, σαν φραντσέζος:
-Ελένη βεργολυγερή –φωνάζει σ' άλλην υπηρέτρια με σώμα εντελώς ανύπαρκτο-, πάρε τις χρυσές κουλούρες σου! Όλες τις ψηλές, τις ευτραφείς, τις λέει Κλυταιμνήστρες.
Καλή μου Κλυταιμνήστρα, τρία καρβέλια με το σημερινό!

Αλλά το άσμα των ασμάτων του είνε... τ' άλογό του. Αυτό δεν είνε άλογο, είνε κύριος και μάλιστα δανδής. Τούχει ψαθάκι μ' ένα τριαντάφυλλο πάντα στην κορφή. Τούχει χαϊμαλάκι τυρκουάζ σε σχήμα λαιμοδέτη τούχει χάμουρα πλουμιστά με φούντες και φουντάκια πορφυρά. ... Τούχει μπρούντζινα φάλαρα π' αστράφτουν γυαλισμένα. Τούχει προμετωπίδες και παρωπίδες κεντητές τούχει πίσω μια σούστα πάντα φρεσκοβαμμένη με ρεπουλίνη... και τι δεν τούχει!

Αλλ' αυτό που πρέπει όλοι να του βγάλουν το καπέλλο, είνε προ πάντων ο τρόπος που του φέρεται. Γι' αυτόν δεν είνε ζώο είναι φίλος, είνε αδελφός.
Τούχει όνομα χριστιανικό: το λέει Κώστα. Και δε μεταχειρίζεται άλλο μέσο για να το διευθύνη από τη γλώσσα την ελληνική: του μιλάει όπως σ' άνθρωπο:
-Έλα Κώστα, παιδί μου, του φωνάζει προχώρα να βγάλουμε και σήμερα τον επιούσιο.



Κι ο Κώστας προχωρεί με μόνη τη φράσι. Δεν είνε τρόπος του λέγειν.
Όσοι γνωρίζουν αυτή την περίεργη δυάδα πολιτισμού, ξέρουν ότι δε λέω την
παραμικρή υπερβολή:
-Θα στρίψης αριστερά, Κωστή, στο δρομάκι και θα σταματήσεις στη σιδερένια πόρτα δεξιά.

Υπάρχει κόσμος που κάθεται και χαζεύει αυτή την απίθανη συνεννόηση, που θυμίζει τα σοφά άλογα που ξέρουν και κάνουν εξαγωγή της τετραγωνικής ρίζας δοθέντος αριθμού.

Τι συμβαίνει από τα δύο; Είνε η συνήθεια ετών που κάνει το ζώο αυτόματο εκπληκτικής ακρίβειας; Ή έφθασε να καταλαβαίνη τις λέξεις και να εκτελή τις προσταγές του κυρίου του, σαν πολύτιμος βοηθός και συνεργάτης, ότι να δεχθήτε από τα δύο, το γεγονός είνε ότι αυτός ο ψωμάς και τ' άλογό του είνε ζωντανό παράδειγμα τι λαμπρά κατορθώματα μπορεί να δώση το μεράκι και στο πιο πεζό επάγγελμα.

Αν όλοι οι Ρωμηοί αγαπούσαν έτσι τη δουλειά τους, η Ελλάς θα ήταν άλλη».
Εσείς τι λέτε; Θα μ' ενδιέφερε πολύ η γνώμη σας.
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/58720

[The Rebel]

Η γκαρίζουσα πόλις.
H ηχορύπανση καλά κρατoύσε ακόμη και στην Παλιά Αθήνα.



Καλοκαίριασε για τα καλά, τα παράθυρα ανοίξανε για τα καλά και η παντός είδους ηχορύπανση καλά κρατεί. Θα μου πεις εδώ ο κόσμος χάνεται η ηχορύπανση σε μάρανε. Θα σου απαντήσω: Μέσα από τους θορύβους αυτούς βλέπω σε ποιο επίπεδο βρίσκεται η κοινωνική μας συμπεριφορά.

Φυσικά το φαινόμενο δεν είναι σημερινό. Αποτελεί χαρακτηριστικό του DNA μας και το συναντούμε φυσικά και τα Παλιά Χρόνια. Ο Τίμος Μωραϊτίνης γράφει για το «Έθνος» (1933): «Λαμπρόν το μέτρον που έλαβε η Αστυνομία να απαγορεύση εις τους φωνογράφους και τα ραδιόφωνα να θορυβούν πέραν της πρώτης μετά το μεσονύκτιον ώρας, αλλ' είνε λαμπρόν επίσης και το μέτρον που έλαβον τα γραμμόφωνα, τα ραδιόφωνα και παν ό,τι παράγει φωνήν ή κρότον να μη σταματούν ούτε δευτερόλεπτον από της ανατολής του ηλίου μέχρι της ώρας που άρχεται η απαγόρευσις. Τοιουτρόπως η ησυχία περί της οποίας αγωνιζόμεθα μεταβαίνει εις περίπατον.



Η πόλις αυτή είνε αδύνατον να σιωπήση. Θα γκαρίζη μέχρι συντελείας του αιώνος. Ποιος είνε εις θέσιν να την εμποδίση; Τα διάφορα μέτρα που λαμβάνονται; Αλλ' ο κύριος ιδιοκτήτης του γραμμοφώνου δεν ακούει κανένα. Εάν ήκουεν, εάν δεν έπασχε από βαρηκοΐαν θα ήκουε και το γραμμόφωνόν του το οποίον γκαρίζει επί δώδεκα ώρες συνεχώς ήτοι από της ανατολής του ηλίου μέχρι της δύσεως και πέραν. Αν κατοικούν απέναντι και ένα γύρω άνθρωποι που εργάζονται ή είνε ασθενείς αυτό δεν ενδιαφέρει τον άνθρωπον με το γκαρίζον κιβώτιον.

Το φοξάκι διαδέχεται το αμανεδάκι, και την μονωδίαν του βαρυτόνου η Αλανιάρα, και το «εντέεεε, πω, πω, διπλός καϋμός» το άγριο ξεφωνητό της πρίμας, και το τελευταίον ταγκό όλη η ατελεύτητος σειρά των τραγουδιών των απ' αιώνος κεκοιμημένων θεατρικών επιθεωρήσεων.



Πρόκειται περί επιδημίας. Ενθυμείσθε τον Γάγγειον; Τότε έκλειναν καταστήματα και γραφεία και εκολλούσαν απ' έξω ένα χαρτί που έλεγε: «Κλειστόν λόγω Γαγγείου». Τώρα θα αρχίσουν να κολλούν χαρτιά που θα λένε: «Κλειστόν λόγω γραμμοφώνου»

Τι μέτρα ημπορούν να ληφθούν; Ημπορείτε να φιμώσετε τα 25.000 γραμμόφωνα που ξεφωνίζουν όλην την ημέραν και τα 20.000 κλάξον; Το μόνον μέτρον που ημπορεί να ληφθή είνε να ιδρυθούν νευρολογικές κλινικές. Διότι μίαν ημέραν εκεί θα κλεισθούν οι κάτοικοι της πόλεως αυτής».
https://www.lifo.gr/guests/paliaathina/58537