hellegennes έγραψε: 17 Μάιος 2022, 05:20
Να απαιτεί δεξιοτεχνία στην εκτέλεσή του. Ας πούμε, άκου όσες εκτελέσεις της Κοκκινοσκουφίτσας θέλεις, απολύτως καμμιά δεν είναι σαν την εκτέλεση του ίδιου του Ραχμάνινοφ, που παράθεσα (η οποία είναι του 1926-28, κάπου εκεί). Δεν μιλάμε για πολυπλοκότητα.
Ας βάλουμε τα πράγματα σε μία τάξη λοιπόν.
Όταν αναφερόμαστε σε δεξιοτεχνικά πιανιστικά (και όχι μόνο) έργα συνήθως αναφερόμαστε σε έργα της ρομαντικής εποχής που έχουν κάποιο βαθμό δυσκολίας στην εκτέλεση. Η δυσκολία αυτή μπορεί να είναι οφείλεται σε διάφορα στοιχεία:
* γρήγορα περάσματα, μουσικές φράσεις δηλαδή που εκτελούνται πολύ γρήγορα
* επαναλαμβανόμενες νότες. Ειδικά από κάποια ταχύτητα και πάνω είναι αρκετά δύσκολο να παίζεις γρήγορα την ίδια νότα πολλές φορές ελέγχοντας την δυναμική της
* σύνθετα και γρήγορα ποικίλματα/στολίδια μία νότας με τις γύρω νότες
* ταυτόχρονη εκτέλεση περισσότερων από μία νότες στο κάθε χέρι που συνδυάζουν τα παραπάνω στοιχεία πχ τρίτες σε ποικίλματα και γρήγορα περάσματα
* συνεχή μεγάλα άλματα του χεριού όπου κινείται σε απομακρυσμένες νότες και πρέπει με μεγάλη ταχύτητα να σημαδέψεις την σωστή και να μην χτυπήσεις τις διπλανές της
* ανοδικά ή καθοδικά γρήγορα αρπέζ (σπασμένες συγχορδίες)
* Μέρη με ιδιαίτερη πολυπλοκότητα
τα παραπάνω έτσι πρόχειρα σου δίνουν μια ιδέα. Προφανώς τέτοια έργα υπάρχουν στις περισσότερες εποχές. Πχ σε κάθε κοντσέρτο και στις προηγούμενες περιόδους το μέρος του σολίστα είναι πιο δύσκολο να εκτελεστεί από τις παρτιτούρες της υπόλοιπης ορχήστρας και συχνά υπάρχει ένα τμήμα που σιγεί η ορχήστρα και ο σολίστας εκτελεί κάτι γραμμένο ή αυτοσχεδιαστικό για να δείξει τις ικανότητές του. Εκεί έχεις δηλαδή ένα κυρίως δεξιοτεχνικό μέρος. Στην ρομαντική εποχή έχεις μεγαλύτερη παραγωγή τέτοιων έργων για λόγους που δεν είναι της ώρας.
Όταν λοιπόν λες ότι ο τάδε πιανίστας είναι δεξιοτέχνης, αυτό που θα φανταστεί πρώτο κάποιος είναι ότι αναφέρεσαι σε πιανίστα που μπορεί να υπερπηδήσει επιτυχώς τα παραπάνω εμπόδια (ταχύτητας, συνθετότητας, καλού ελέγχου στο φραζάρισμα και τις δυναμικές).
Οι μουσικοί όμως γνωρίζουν ότι υπάρχουν και άλλες δυσκολίες. Μια απλούστατη μελωδία του Μότσαρτ συχνά ενέχει μεγάλες δυσκολίες στην ερμηνεία γιατί δεν υπάρχει κάτι εντυπωσιακό ή βαρυφορτωμένο να κρύψει ο μουσικός τις όποιες αδυναμίες του. Εκτίθενται οι ικανότητές του σε μεγάλο βαθμό και τα όποια λάθη γίνονται πολύ εύκολα αντιληπτά από τον ακροατή. Έτσι λοιπόν αν ακούσεις μία καλή ερμηνεία ενός τέτοιου έργου θα πεις τον καλλιτέχνη δεξιοτέχνη. Χρησιμοποιείς και εδώ τον όρο αφού χρειάζονται ιδιαίτερες ικανότητες για κάτι τέτοιο, ωστόσο γενικά και χωρίς εξηγήσεις εννοούμε αυτό που σου είπα παραπάνω.
Και φυσικά υπάρχουν και στον Μότσαρτ έργα που απαιτούν δεξιοτεχνία στην εκτέλεσή τους και που είναι φτιαγμένα αν θέλεις για να δείχνουν και τις ικανότητες του ερμηνευτή. Ένα πολύ γνωστόν παράδειγμα άριας. Κάνε τον κόπο να ακούσεις τουλάχιστον μέχρι το πρώτο λεπτό.
https://www.youtube.com/watch?v=YuBeBjqKSGQ
Τώρα πάμε στον συνθέτη. Εδώ δεν απαιτείται ο ίδιος βαθμός ικανότητας προκειμένου να γραφτεί κάτι δεξιοτεχνικό. Μπορεί κάλλιστα να γράψει κάτι που δεν μπορεί να το παίξει ο ίδιος (τουλάχιστον στην ταχύτητα που απαιτείται) και απλά να βρει τον κατάλληλο εκτελεστή. Το να γράψει ένας συνθέτης δεξιοτεχνικά δεν είναι τόσο μεγάλο πρόβλημα. Αν γράφει για όργανο που δεν το ξέρει, θα ζοριστεί κάπως γιατί θα πρέπει να έχει μία πολύ καλή κατανόηση του τι είναι τεχνικά εύκολο, δύσκολο ή αδύνατο στο όργανο αυτό. Αλλά τέλος πάντων αυτό είναι μέρος της δουλειάς. Δεν είναι κάτι που από μόνο του προκαλεί θαυμασμό.
Θα σου δώσω και δυο παραδείγματα και θα το καταλάβεις. Σκέψου ότι γράφεις κάτι σχετικά απλό. Αν ζητήσεις από κάποιον να το εκτελέσει σε διπλάσια ταχύτητα μπορεί να γίνεται. Αν του πεις να το κάνει σε τετραπλάσια ταχύτητα μπορεί πλέον να απαιτείται δεξιοτέχνης εκτελεστής για να το καταφέρει. Εσύ όμως δεν θα έχεις κουραστεί παραπάνω να το συνθέσεις. Θα πρέπει απλώς να μπορείς να φανταστείς πως θα λειτουργήσει αυτό πολύ πιο γρήγορα. Και η τεχνολογία σήμερα προσφέρει πολλές λύσεις για να σε βοηθήσει αν δεν μπορείς να το φανταστείς (playback σε μεγαλύτερες ταχύτητες).
Το δεύτερο παράδειγμα είναι οι λεγόμενες δεξιοτεχνικές ασκήσεις. Δηλαδή μουσική για να την μελετήσεις σε διαρκώς μεγαλύτερη ταχύτητα όσο πιο σωστά και καθαρά μπορείς ώστε να αποκτήσεις δεξιοτεχνικές ικανότητες. Στην συντριπτική της πλειοψηφία αυτή η μουσική είναι για τα σκουπίδια. Δεν μπορείς να τα πεις καν έργα μουσικής αυτά. Περισσότερο γυμναστική, παρά κάτι άλλο. Να δες
https://www.youtube.com/watch?v=J8sRDL1dFAk
Συμπερασματικά. Η σύνθεση δεξιοτεχνικής μουσικής, από μόνη της, δεν είναι ενδεικτική της ικανότητας του συνθέτη που την έγραψε ούτε σημαίνει αναγκαστικά ότι το έργο είναι ποιοτικό. Θέλει και άλλα πράγματα.