Υπάρχουν διακυμάνσεις στην αντίληψη περί πραγματικότητας που άπτονται του υποκειμενισμού και καθιστούν την πραγματικότητα λίγο "θαμπή" και "ασαφή". Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η φωτογραφία με το φόρεμα που οι μισοί το βλέπουν λευκό και οι άλλοι μισοί γαλάζιο, γιατί έτσι εκλαμβάνει την πληροφορία ο εγκέφαλός τους, δηλαδή διαφορετικά.
Επίσης υπάρχει το ηχητηκό απόσπασμα "Λώρελ-Ιάννι" όπου οι περισσότεροι ακούνε να λέει "Λώρελ" ενώ υπάρχει και ένα ποσοστό που ακούει "Ιάννι".
https://www.youtube.com/watch?v=7X_WvGAhMlQ
Γενικότερα οι οπτικές ψευδαισθήσεις θέτουν σε δοκιμασία την αντίληψη του ατόμου για την πραγματικότητα και την ερμηνεία της πληροφορίας.
Δεν γίνεται όμως να εστιάσουμε μόνο σε αυτά και να μην υπάρχουν φαινόμενα στα οποία συμφωνούμε κατά πλειοψηφία όπως π.χ. ότι η σελήνη είναι μία, ότι ο ήλιος ανατέλλει από συγκεκριμένη πλευρά του ορίζοντα κλπ.
Επομένως υπάρχει ένα εύρος αντικειμενικότητας, όπως βλέπουμε παρακάτω.
Στον
προμοντερνισμό, η πραγματικότητα θα μπορούσε να συμβολιστεί με μία τελεία. Δηλαδή η αλήθεια θεωρούνταν μία και αυτή ήταν ο λόγος του Θεού.
Στον
μοντερνισμό, η πραγματικότητα θα μπορούσε να συμβολιστεί με ένα διάνυσμα (γραμμή) που να έχει φορά προς τα πάνω. Υπάρχει δηλαδή συγκεκριμένος τρόπος που η κοινωνία προοδεύει (πάει προς τα πάνω) και είναι ευθεία γραμμή, γιατί ακολουθεί μια συγκεκριμένη μέθοδο, δηλαδή τις αρχές της επιστήμης και τα δεδομένα που ανακαλύπτονται. Επειδή προκύπτουν διαρκώς νέα δεδομένα, θα μπορούσαμε να συμβολίσουμε τη "μοντέρνα πραγματικότητα" ως ένα σύνολο γραμμών που έχουν φορά προς τα πάνω.
Τελικά όμως οι κοινωνίες παρά το γεγονός ότι προόδευαν, η πρόοδος συνοδεύτηκε με μεγάλο κόστος για μερικούς, όπως μοναξιά, ψυχικές ασθένειες, εφηρμωσμένος καπιταλισμός που περνάει κρίσεις, εκμετάλλευση, κλπ. Το κενό το κάλυψε ο
μεταμοντερνισμός, στον οποίο η "πραγματικότητα θα μπορούσε να συμβολιστεί με μία μουτζούρα. Ο καθένας μας έχει τη δική του μουτζούρα και άρα τη δική του πραγματικότητα, ο διάλογος αντιμετωπίζεται ως μια μέθοδος εκμετάλλευσης από τους ισχυρούς, οι αξίες του συστήματος πρέπει να καταστρέφονται (αποδομούνται) ώστε να μην είμαστε υπόδουλοι σε αυτό κλπ.
Και φτάνουμε στον σημερινό
μέτα-μεταμοντερνισμό, όπου η πραγματικότητα θα μπορούσε να συμβολιστεί πάλι με γραμμές, οι οποίες όμως δεν είναι ευθύγραμμες, ούτε έχουν απαραίτητα φορά προς τα πάνω. Είναι λίγο αυθαίρετες ως προς το πώς έχουν τραβηχτεί και αυτό έχει να κάνει με τον υποκειμενισμό του καθενός ως προς το πώς αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα. Αλλά δεν παύουν να είναι γραμμές και να έχουν σαφή διεύθυνση. Αρα στον μετα-μεταμοντερνισμό υπεισέρχεται τόσο ο υποκειμενισμός στη διαμόρφωση της πραγματικότητας, όσο και το γεγονός ότι αυτή είναι αυθύπαρκτη, αλλά δεν μπορούμε να την χαρτογραφήσουμε με τρόπο που να συμφωνούμε απόλυτα όλοι. Υπάρχουν όμως και σταθερές που λίγοι αμφισβητούν
