Pertinax έγραψε: 13 Νοέμ 2024, 23:04
Σίγουρα πρέπει να υπάρχουν και άλλες δυνατές αναφορές σε Έλληνες, τις οποίες δεν γνωρίζω.
Έχω διαβάσει τόσες και τόσες διατριβές και όλες αναφέρονται στα συνηθισμένα χωρία (ουνιτοπαγανιστές, Λάσκαρις, Μετοχίτης κλπ). Το πολύ πολύ να εμφανιστεί και καμιά αναφορά σε «Έλληνες» που αντιπαραβάλλονται σε βαρβάρους ή ξεκάθαρα αναφορά σε ελληνιστές λόγιους όπως στην περίπτωση του Καβάσιλα. Και μην ξεχνάς την ιδεολογία των περισσότερων ερευνητών που είναι Νεοέλληνες. Δεν θα άφηναν τίποτα να περάσει χαμένο! Πάντως, έχω βρει διατριβές για τον Κυδώνη που ερμηνεύουν κάποια χωρία όπως τα ερμηνεύω εγώ. Για τον Καβάσιλα έτσι για να φανεί η παρερμηνεία των γραικωρύχων:
Πρῶτον μὲν ὅτι μηδ’ ἔνεστιν ἄλλως, Δημήτριον ἐπαινοῦντας, κατὰ τὸν περὶ ταῦτα νόμον τὸν ἀγῶνα διενέγκαι, μὴ Θεσσαλονίκης μνησθέντας, ἅ γε προσῆκεν. Ἔπειτα εἰ μέν, μήτε πολλῶν ὄντων, ἃ τὴν Φιλίππου κοσμεῖ, μηθ’ ἑνὸς οὐδενὸς ὄντος, ὃς σύνοιδεν αὐτῇ τὰ βελτίω, ἔπειτα πολλῶν αὐτὸς ἐμεμνήμην, καὶ μειζόνων ἢ τῇ πόλει προσεῖναι, ἠδίκουν ἄν. Τοσούτων δὲ ὄντων τῶν ἐξαρκούντων εἰς θαῦμα τῇ πόλει, πῶς οὐ φανερὸς ἂν γενοίμην, οὐχ ὑπὲρ οἰκείας μᾶλλον, ἢ τοῦ πάντων καλλίστου καὶ βελτίστου ποιησάμενος λόγον; Οὐ γὰρ τὸ μὲν αὐτῇ πρὸς ἐπαίνου γίνεται, τὸ δ’ οὐ κοσμεῖ, ἀλλ’ ὥσπερ ἵνα πολλῶν κρατήσῃ συστᾶσα τὸ ἐξαρχῆς, οὕτω πᾶσι μὲν σεμνύνεται τοῖς προσοῦσι, προσέστι δὲ οὐδέν, ὃ μὴ μετὰ τῶν εὐδαιμόνων τίθησι, νικᾷ δὲ πόλεις πολλῶν ἀμείνους τοσοῦτόν ἐστιν. Ἃ μὲν οὖν εἰς ἀέρων τε ἀρετὴν φέρει καὶ ὡρῶν ἁρμονίαν καὶ τάξιν, καὶ θέσιν καὶ κάλλος καὶ μέγεθος, καὶ ὡς θαυμαστὴ μὲν καὶ τούτων, θαυμαστὴ δὲ τῶν ἄλλων, ἐξ ὧν ταῖς πόλεσι κόσμος, θαυμαστὴ δὲ τῆς θαλάσσης καὶ τῶν ἀπὸ τῆς θαλάσσης χαρίτων οὔμενον οὐδ’ ὅσον εἰπεῖν ἐξεῖναι ταῦτα μὲν οὖν ἐάσειν. Ὃ δ’ ὑπὲρ τῆς πόλεως εἰπεῖν, εἰκὸς εἶναι μάλιστα τῶν ἄλλων νομίζω καὶ πάντες αὐτῇ σύνισμεν, καὶ ᾧπερ οὐκ ἔστιν ἥτις οὐ τοῦ συγκεχωρηκότος τῇ Φιλίππου παραχωρεῖ. Πολλῶν γὰρ ὄντων, ἃ κεκόσμηκε τὴν πόλιν, μέγιστον εἰς ἐπαίνους καὶ αὐτῇ μάλα πρὸς τρόπου, τὸ καὶ λόγων δυνάμει δυνηθῆναι διενέγκαι τοσοῦτον, ὡς ἐντεῦθεν μᾶλλον ἢ τῶν ἄλλων ἔχειν τὸ θαῦμα. Οὕτω γὰρ Ἑλληνίδων διαφερόντως λόγων μετέχει, καὶ τοσοῦτον αὐτῇ περίεστι καὶ τουτωνὶ τῶν χαρίτων, ὥστ’ αὐτὴν μὲν ἑαυτῇ πρὸς ταυτηνὶ τὴν εὐδαιμονίαν ἀρκεῖν, αἰτίαν δὲ καὶ ταῖς ἄλλαις τουτωνὶ δυνηθῆναι γενέσθαι, καθάπερ ἀποικίαν τινὰ ποιησαμένην τοὺς λόγους κατὰ τοὺς Ἀθήνησι τῆς πόλεως ἀρχηγούς. Οὔκουν οὐκ’ ἔστιν οὐδείς, οἶμαι, τῶν νῦν ἁπανταχοῦ τῆς ἡμετέρας Ἑλλήνων, ὃς οὐχ ὥσπερ εἰς πρόγονον τὴν πόλιν ἀνάγει, καὶ τῆς ἐν αὐτῷ μούσης μητέρα τίθεται, καί γε σεμνὸς ἡγεῖται δόξειν, τὸ γένος εἰπών. Ῥήτορας δὲ ἀγαθούς, ἢ τοὺς Πλάτωνος καὶ Ἀριστοτέλους ἑταίρους, τίς οὕτω πασῶν ἑκάστοτε τίκτει, ὥσπερ ἀναγκαίαν τινὰ φορὰν τῷ βίῳ ταυτηνὶ συντελοῦσα, παντοδαπῶν μὲν λόγων τεχνίτας, βιβλία δὲ τίκτοντας μουσῶν μὲν καὶ χαρίτων ὡς εἰπεῖν πρυτανεῖα, παισὶ δὲ Ἑλλήνων ῥᾳστώνην; Οἷς οὐκ ἔστιν ὃς συγγεγονώς, οὐκ ἀμείνων ἐφάνη, καὶ τὴν γλῶττα ἀγαθὸς ἐγένετο κατ’ Εὐριπίδην, καὶ εἰ ἄμουσος ἦν τὸ πρίν, καὶ τὴν Ἑλλήνων εὐθὺς ἀφῆκε, τῶν βιβλίων κινούντων, ὥσπερ ἅ φασι τῶν ὑδάτων, μένος μαντικῆς τοῖς γευομένοις ἐμπνεῖν Ὀρφέως γε μὴν μουσικὴν καὶ τὴν κατ’ αὐτὴν ἁρμονίαν καὶ τὸ ἐπαγωγὸν καὶ τὸ θέλγειν καὶ πάντα ταῦτα, οὐδέσιν ἄλλοις εἰκάσαις ἂν ἐντυχών. Τοιοῦτον ἡμῖν τῇ πόλει τὸ ἦθος, καὶ οὕτως ἀκριβῶς καὶ μετὰ παντὸς τοῦ γιγνομένου, τοὺς Ἑλλήνων ἔσωσε νόμους, οὐ πρὸς ῥήματος μόνον σφίσι κοινωνήσασα. Τὴν γὰρ θείαν φιλοσοφίαν καὶ τοὺς ἐνταῦθα περὶ αὐτὴν ἔχοντας, καταλίπω, τοσούτους μὲν ὄντας, ὅσοι μηδ’ ἐν ἁπάσῃ σχεδὸν τῇ Ἑλλάδι, οὕτω δ’ ἀγαθοὺς ἀρετῆς τεχνίτας, ὡς μὴ μόνον αὐτοὺς δήπου τῆς σφῶν τέχνης ἀπολαύειν, ἀλλὰ καὶ πολλοῖς ἄλλοις τὰ τοιαῦτα συμμαχεῖν ἔχειν, καὶ Θεῷ συνιστᾶναι δύνασθαι, ὧν ὁ Ἄθως οὐρανομήκης ἔστηκε στήλη, μονονοὺ βοῶν πρὸς ἅπαντας τὸν προσόντα τρόπον τῇ πόλει, καὶ ὃν ἀμέλει διορύξας ὁ Πέρσης, εἴδωλον τῆς αὐτοῦ μανίας ὡσπερεὶ καταλέλοιπε, τοῦτον ἡ πόλις ἀπόδειξιν τῶν τρόπον ποιεῖται, μητρόπολις καταστᾶσα τῆς ἐνταῦθα φιλοσοφίας. Καὶ μὴν ἰσότητα πολιτείας καὶ δικαιοσύνην, καὶ τὸ περὶ Θεὸν οὕτως εὐσεβοῦντας διατελεῖν, ὡς καὶ τῶν ψυχῶν αὐτῶν προτιθέναι τὸ κατ’ αὐτόν, τό, τε περὶ πάντα τὰ βέλτιστα προθυμοτάτους εἶναι καὶ περὶ τοὺς νόμους καὶ τὰ δίκαια τὸ γιγνόμενον σώζειν, ἄμεινον ἢ οἷς νόμους καὶ πολιτείαν ἔθηκε Πλάτων, ταῦτα δὲτίνος οὐκ ἂν ἡ πόλις ἀμείνων; Οὕτω διὰ πάντων εἰς εὐδαίμονας φέρει, καὶ τῆς ἀγαθῆς τύχης τοσοῦτον αὐτῇ προσῆκεν, ὡς μήτε τῷ πεφυκότι τῆς χώρας, μήτε τῇ τῶν ἀνδρῶν ἀρετῇ, μηδ’ ἡστινοσοῦν ὑστερῆσαι, ἀλλὰ καταλλήλων μὲν ἀμφοτέρων ἐνεῖναι ταύτῃ μετέχειν, διὰ δ’ ἑκατέρων νικᾶν Τῶν δ’ ἐνταῦθα γενομένων, οἵ γε δι’ ὧν βέλτιστοι πᾶσιν ἦσαν τὴν αὐτῶν κοσμήσαντες, οἱ τοῦ γένους Δημητρίῳ πατέρες, ἄριστοι μὲν τὰ πολιτικὰ τῶν κατ’ αὐτοὺς ἁπάντων ἀναφανέντες, θαυμαστοὶ δὲ τῆς τε ῥώμης καὶ τῆς δικαιοσύνης· γένει μὲν καὶ πλούτῳ καὶ δόξῃ καὶ τύχῃ, Μακεδόνων κράτιστοι, οἷς δὲ καὶ τρόπων χρηστῶν ἐπὶ πλεῖστον ἦλθον, καὶ πάντων ὄντες Ἑλλήνων
Και εδώ η πόλη του Φιλίππου είναι η Θεσσαλονίκη. Βλέπεις ότι οι «Έλληνες» «κατάγονται» από την Αθήνα; Όπως οι πατέρας του Τζέτζη είναι «
Γονῆς Ἑλλάδος καθαρᾶς, γονῆς άκραιφνεστάτης.»; Ή αυτοί του «
ἑλληνικοῦ γένους» επίσης κατά Τζέτζη είναι «
Ἑλλήνων γονῆς πεφυκότες.»;
'Αλλωστε και ο Εφραίμ (τον οποίο χαρακτήρισα ακραίο αυσονορωμαϊστή) δεν κατονομάζει ρητά τους Αύσονες ως προγόνους. Το ύφος του όμως τα λέει όλα.
Άλλο πράγμα η χρονογραφία. Εκεί φαίνεται ποιούς θωρεί κάποιους μέρος του συλλογικού εθνοτικού εμείς στο παρελθόν (και άρα εξ ορισμού προγόνους). Ούτε στα σημερινά βιβλία ιστορίας αναφέρεται ότι π.χ. οι Επαναστάτες του 1821 ήταν πρόγονοι μας ρητά αλλά η συμπερίληψή τους στην αφήγηση της ιστορίας του συλλογικού «εμείς» το εξυπακούει. Και τις χρονογραφίες της διάβαζε η εγγράμματη ελίτ για να μάθει την ιστορία της. Άρα εδώ μιλάμε για άποψη μιας κοινωνίας [κατά μέσο όρο] και όχι ενός μεμονωμένου λογίου.
οι Θεσσαλονικείς ήταν διάδοχοι των δύο γενών (δηλαδή των αρχαίων Ρωμαίων και των αρχαίων [Ελλήνων] Μακεδόνων) (δηλαδή παρουσιάζει την κληρονομιά των Θεσσαλονικέων στο χωρίο που συζητάμε)
Μόνο που οι Θεσσαλονικείς εκτός από Μακεδόνες, θεωρούνταν και ελληνογενείς, άρα μπορούσαν να διεκδικήσουν και την κληρονομιά του ελληνικού γένους.
Αφού είπαμε ότι οι Μακεδόνες θεωρούνταν Έλληνες.
Συζητάμε τι είπε ο Μανουήλ Παλαιολόγος στους Θεσσαλονικείς. Τους είπε: «Οι Ρωμαίοι είναι οι διάδοχοι των αρχαίων Ρωμαίων και των Ελλήνων» ή τους είπε ότι «εσείς οι Θεσσαλονικέις είστε οι διάδοχοι των αρχαίων Ρωμαίων (επειδή είστε Ρωμαίοι) και των αρχαίων Μακεδόνων (γιατί η πόλη σας είναι η πόλη του Φιλίππου και του Μεγάλου Αλεξάνδρου)»;
Δεν είναι όλοι οι Ρωμαίοι Θεσσαλονικείς έτσι ώστε να έχαιραν αυτής της σχέσης με τον Αλέξανδρο και τον Φίλιππο και άρα δεν μπορεί ο Περτίνακας να στοιχειοθετήσει ότι ο Μανουήλ ήταν Ρωμελληνιστής.
Διαβάζουμε διαφορετικά το χωρίο. Εδώ την πατρίδα των ακροατών του (Θεσσαλονίκη ή Μακεδονία, δεν έχει σημασία) την ανέφερε για να τους δείξει ότι ήταν συμπατριώτες με τον Φίλιππο και τον Αλέξανδρο, οι οποίοι ήταν φημισμένοι Έλληνες (όχι απλά Μακεδόνες). Το έκανε για να τους συνδέσει με το ελληνικό γένος, το οποίο τοποθέτησε δίπλα στο αυσονορωμαϊκό, όπως οι περισσότεροι λόγιοι της εποχής του.
Ακόμη και αν ερμηνεύσουμε το χωρίο ως εξής:
«εσείς οι Θεσσαλονικέις είστε οι διάδοχοι των αρχαίων Ρωμαίων (επειδή είστε Ρωμαίοι) και των αρχαίων Ελλήνων (γιατί η πόλη σας είναι η πόλη του Φιλίππου και του Μεγάλου Αλεξάνδρου)» πάλι ο Μανουήλ Παλαιολόγος υποστηρίζει πως είναι
οι Θεσσαλονικείς (όχι όλοι οι Ρωμαίοι) διάδοχοι των αρχαίων Ελλήνων και αρχαίων Ρωμαίων. Πάλι δεν μπορείς να στοιχειοθετήσεις ότι ο Μανουήλ είχε υιοθετήσει ένα ρωμελληνικό σχήμα γιατί πολύ απλά δεν υποστηρίζει στα γραπτά του ότι
όλοι οι Ρωμαίοι είναι απόγονοι των Αυσόνων και των Ελλήνων όπως υποστηρίζει το ρωμελληνικό σχήμα! Αλλιώς υποπίπτεις σε ουσιοκρατία.
Όπως και του Καρβώνη.
); Φιλόθεος Κόκκινος (Λόγος εἰς τὸν Γρηγόριον Παλαμά)